Artı Gerçek - İnsan Hakları Derneği (İHD), 1 Ekim 2024 1 Temmuz 2026 tarihlerini kapsayan "Türkiye-PKK Barış Süreci İzleme Raporu"nu kamuoyuyla tı. Raporda, silahlı çatışmanın sona ermesinin kalıcı barış için tek başına yeterli olmadığı belirtilerek, hukuki güvence, demokratikleşme reformları bağımsız izleme mekanizmalarının hayata geçirilmesi çağrısı yapıldı.
İHD Genel Merkez Diyarbakır Şubesi yöneticilerinin katkısıyla hazırlanan rapor, Diyarbakır Barosu'nda düzenlenen toplantıda İHD Eş Genel Başkanı Cihan Aydın tarafından açıklandı.
'KALICI BARIŞ REFORMLARLA MÜMKÜN'Raporun "Sonuç: Temel Çıkarımlar Politika Önerileri" bölümünde, Abdullah Öcalan'ın 27 Şubat 2025 tarihli çağrısı, PKK'nin 12 Mayıs 2025'te aldığı fesih silahlı mücadeleyi sonlandırma kararı, 11 Temmuz 2025'te gerçekleştirilen silah yakma töreni TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik Demokrasi Komisyonu'nun 18 Şubat 2026 tarihli raporu sürecin "somut geri dönülmesi güç kazanımları" olarak değerlendirildi.
Raporda, "Kalıcı barış ancak demokratik hukuk düzeni, siyasal katılım, eşit yurttaşlık hak temelli reformlarla desteklendiğinde mümkün olabilir" değerlendirmesine yer verildi.
İHD, yandan silahsızlanma sürecinin TBMM Komisyonu çalışmalarının sürdüğünü, yandan kayyım uygulamaları, muhalefete yönelik yargı operasyonları ifade toplantı özgürlüğüne ilişkin kısıtlamaların devam ettiğini belirterek, bunun "ikili çelişkili ilerleme" yarattığını ifade.
'MAHKUMUN İKİLEMİ' BENZETMESİRaporda, "önce tam silahsızlanma" "önce hukuki güvence reform" yaklaşımları arasındaki görüş ayrılığının süreci tıkadığı belirtilerek, durum oyun teorisindeki "mahkumun ikilemi"ne benzetildi.
Tarafların karşılıklı ilk adımı atmaktan kaçınmasının süreci uzun süre "bekleme odasında" bıraktığı kaydedildi.
İHD ayrıca, TBMM Komisyonu'nun önemli kurumsallaşma adımı olduğunu ancak bağlayıcı karar alma yetkisinden yoksun bulunduğunu, bağımsız izleme doğrulama mekanizmalarının eksikliğinin ise kamuoyundaki güvensizliği artırdığını ifade.
Raporda, Suriye'deki gelişmelerin Türkiye'deki süreci doğrudan etkilediği, Türkiye'nin Suriye Demokratik Güçleri'ne (SDG) yönelik politikalarının Kürt kamuoyunda güven kaybına yol açtığı değerlendirmesi yapıldı.
YEDİ BAŞLIKTA ÖNERİLERRaporda siyasi karar alıcılara yönelik öneriler yedi başlık altında sıralandı. İHD, TBMM' "Toplumsal Bütünleşme Yasası" ya "Çerçeve Yasa" çıkarılmasını, silahsızlanma hukuki reformların eş zamanlı yürütülmesini, bağımsız izleme denetim mekanizmasının oluşturulmasını önerdi.
Raporda ayrıca kayyım uygulamalarına son verilmesi, seçilmiş yerel yöneticilerin görevlerine iadesi, Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı'na konulan çekincelerin kaldırılması, ifade basın özgürlüğü önündeki engellerin kaldırılması, AİHM Anayasa Mahkemesi kararlarının eksiksiz uygulanması anadilde eğitim kültürel hakların anayasal güvence altına alınması çağrısı yapıldı.
İHD, ana muhalefet partisine yönelik yargı operasyonlarının sona erdirilmesi, yolsuzluk soruşturmalarının ayrım gözetilmeksizin yürütülmesi, faili meçhul cinayetler zorla kaybetmelere ilişkin bağımsız hakikat mekanizmalarının kurulması köy koruculuğu sisteminin kaldırılarak statüde bulunan kişilerin sosyal ekonomik olarak yeniden konumlandırılması önerilerine raporda yer verdi. (HABER MERKEZİ)
