Yeni bilgisayar topladığınızda ya mevcut sisteminizden daha fazla performans almak istediğinizde ilk akla gelen yerlerden biri BIOS oluyor. Bellek hızlarını artırmak, işlemciyi hız aşırtmak veya depolama ayarlarını değiştirmek gibi seçenekler ilk bakışta cazip görünse ayarlar doğrudan donanım seviyesinde çalıştığı için yanlış değişiklik ciddi sorunlara neden olabiliyor. Üstelik BIOS'ta yapılan her değişiklik performansı artırmıyor. Bazı ayarlar sistemin açılmamasına, veri kaybına veya donanımın garanti kapsamı dışında kalmasına yol açabiliyor. nedenle BIOS menüsünde yalnızca ne yaptığını bilen kullanıcıların değişiklik yapması öneriliyor. Uzmanlar, aşağıdaki ayarların ise gerekmedikçe varsayılan haliyle bırakılmasının daha güvenli olduğunu belirtiyor.
RAM ayarlarını manuel değiştirmek yerine XMP veya EXPO kullanınModern RAM kitleri kutu üzerinde belirtilen hızlarda çalışabilmek için genellikle XMP veya EXPO profillerine ihtiyaç duyuyor. profiller üretici tarafından test edildiği için güvenli kabul ediliyor belleklerin reklamı yapılan frekansta stabil şekilde çalışmasını sağlıyor. Ancak BIOS'ta bulunan manuel bellek ayarları çok daha farklı durum oluşturuyor. Frekans, zamanlama voltaj değerlerini tek tek değiştirmek teoride küçük performans artışları sağlayabilse pratikte sistem kararsızlığına neden olabiliyor. Üstelik yapılan stres testlerini başarıyla geçen bellek bile oyunlarda veya günlük kullanım sırasında beklenmedik çökmeler yaşayabiliyor. En doğru ayarı bulmak saatler süren testler gerektirirken elde edilen performans kazanımı çoğu kullanıcı için hissedilmeyecek kadar düşük kalıyor. nedenle manuel RAM ayarları yerine yalnızca XMP veya EXPO profilini etkinleştirmek en güvenli yöntem olarak gösteriliyor.
Zorunlu olmadıkça BIOS güncellemesi yapmayınBIOS güncellemeleri yeni işlemci desteği, hata düzeltmeleri veya yeni özellikler sunabiliyor. Ancak sisteminiz sorunsuz çalışıyorsa yalnızca güncel sürüme geçmek için BIOS'u güncellemek her zaman doğru karar olmayabiliyor. Güncelleme sırasında yaşanabilecek elektrik kesintisi veya beklenmeyen hata anakartın çalışamaz hale gelmesine neden olabiliyor. Günümüzde birçok anakart kurtarma mekanizmalarına sahip olsa her model imkânı sunmuyor. Özellikle yeni işlemciye geçilmeyecek veya üreticinin yayınladığı önemli güvenlik düzeltmesi bulunmuyorsa mevcut BIOS sürümünü kullanmaya devam etmek daha güvenli kabul ediliyor. Kısacası, "bozuk değilse tamir etme" yaklaşımı BIOS güncellemeleri için büyük ölçüde geçerliliğini koruyor.
İşlemci hız aşırtması herkese uygun değilİşlemciyi hız aşırtmak, doğru yapıldığında performansı artırabiliyor. Ancak bunun için saat frekansları, voltaj değerleri sıcaklıkların uzun süre test edilmesi gerekiyor. Yanlış yapılan hız aşırtma işlemi sistem kararsızlığına yol açabildiği gibi işlemcinin daha fazla güç tüketmesine daha yüksek sıcaklıklarda çalışmasına neden olabiliyor. durum bazı senaryolarda performans artışı sağlamak yerine işlemcinin termal kısıtlamaya girmesi nedeniyle tam tersine performans kaybı oluşturabiliyor. Ayrıca üreticinin belirlediği sınırların dışına çıkılması bazı donanımlarda garanti kapsamını etkileyebiliyor. Günümüz oyunlarının büyük bölümü ekran kartına daha fazla yük bindirdiği için işlemci hız aşırtmasının sağlayacağı kazanç çoğu kullanıcı açısından sınırlı kalıyor. nedenle yalnızca konuya hâkim kullanıcıların hız aşırtma işlemi yapması tavsiye ediliyor.
RAID modunu gereksiz yere etkinleştirmeyinRAID teknolojisi birden fazla depolama sürücüsünü birlikte çalıştırarak performans artışı veya veri güvenliği sağlamayı amaçlıyor. Özellikle NAS sistemleri, veri merkezleri profesyonel sunucularda yaygın olarak kullanılan teknoloji her masaüstü bilgisayar kullanıcısı için uygun olmayabiliyor. BIOS üzerinden RAID modu etkinleştirildiğinde depolama yapılandırması AHCI veya NVMe modundan RAID moduna geçiyor. Eğer işletim sistemi buna uygun şekilde kurulmadıysa bilgisayar mevcut diski önyükleyemeyebiliyor. Ayrıca yeni RAID dizisi oluşturulurken sürücülerde bulunan tüm veriler silinebiliyor. nedenle yalnızca RAID yapısını kullanım amacını bilen kullanıcıların ayarı değiştirmesi öneriliyor.
Windows 11 kullanıyorsanız CSM modunu açmayınWindows 11, önceki Windows sürümlerine kıyasla UEFI TPM 2.0 gibi modern güvenlik gereksinimlerine ihtiyaç duyuyor. BIOS'ta bulunan CSM (Compatibility Support Module) ise eski BIOS tabanlı işletim sistemleri eski donanımlarla uyumluluk sağlamak amacıyla geliştirildi. CSM etkinleştirildiğinde sistem eski BIOS moduna geçiyor durum Windows 11'in kurulu olduğu diskin algılanmamasına neden olabiliyor. Eski işletim sistemi kurmayacak veya yalnızca Legacy BIOS destekleyen eski PCIe kart kullanmayacaksanız ayarın etkinleştirilmesi herhangi avantaj sağlamıyor. Aksine sistemin açılmaması gibi sorunlara yol açabiliyor. nedenle modern bilgisayarlarda CSM'nin kapalı tutulması tavsiye ediliyor.
BIOS'ta yapılan her değişiklik geri alınamayabilirBIOS'taki bazı değişiklikler CMOS sıfırlanarak veya varsayılan ayarlar geri yüklenerek kolayca eski haline getirilebiliyor. Ancak RAID yapılandırması gibi bazı işlemler veri kaybına neden olabileceği için geri dönüşü çok daha zor olabiliyor. Bunun yanında işlemci hız aşırtması gibi ayarlar uzun vadede donanım ömrünü etkileyebilir bazı üreticiler garanti kapsamında değerlendirmeyebilir. nedenle BIOS'ta yer alan gelişmiş seçenekler yalnızca gerçekten ihtiyaç duyulduğunda sonuçları tam olarak bilindiğinde değiştirilmeli. Günlük kullanıcılar için ise güvenli kabul edilen XMP veya EXPO gibi üretici onaylı profiller dışında varsayılan ayarları korumak çoğu zaman en doğru tercih olmaya devam ediyor.
