Özyeğin Üniversitesi Mimarlık Tasarım Fakültesi Mimarlık Bölümü tarafından düzenlenen "Mimari Tasarım Araştırmaları Ulusal Sempozyumu-V" 26-28 Nisan 2027 tarihleri arasında gerçekleşecek. Son özet teslim tarihi ise 30 Ekim 2026
MİTA V — Eşikte Yapay Zekâ Çağında Mimari Tasarım Araştırmaları: Öznellik, Özgünlük, Ekoloji Bilginin DönüşümüMimarlık teknoloji arasındaki ilişki, geçmişten bugüne yalnızca teknik yeniliklerin değil, kavramsal kırılmaların alanı olmuştur. ilişki, kimi zaman kavramların yer değiştirdiği, kimi zaman parçalandığı, silindiği ya beklenmedik biçimlerde evrildiği eşikler üretmiştir. eşiklerde mimarlığın rolleri, yöntemleri, aktörleri davranış biçimleri yeniden tanımlanmıştır.
Bugün yapay zekâ yine/yeni eşikte miyiz? Yapay zekâ, yalnızca mimari tasarımın araçlarını dönüştürüyor, yoksa tasarımın ontolojik temellerini sorgulatan paradigma kayması yaratıyor?
soru, yalnızca yapay zekânın tasarım pratiğine eklemlenmesiyle sınırlı değildir. Yapay zekâ, dijitalleşme, büyük veri, algoritmik karar süreçleri, otomasyon, platform ekonomileri, iklim krizi, afetler, göç, kıtlığı, ekolojik yıkım, toplumsal eşitsizlikler çoklu krizler çağında mimarlığın nasıl konumlanacağına dair daha geniş tartışmanın parçasıdır. Mimarlık bugün yalnızca yeni üretim araçlarıyla değil, aynı zamanda gezegen ölçeğinde derinleşen kırılganlıklarla karşı karşıyadır. bağlamda yapay zekâ, mimarlık için yalnızca teknik imkân değil; bilginin, yaratıcılığın, sorumluluğun, temsilin karar verme süreçlerinin yeniden sorgulandığı kritik eşik olarak değerlendirilebilir.
MİTA V, mimari tasarım araştırma pratiğinin yapay zekâ kurduğu ilişkiyi öznellik özgünlük ötesine taşıyarak dijital çağın çok katmanlı dönüşümleri içinde ele almayı hedefliyor araştırmacıları, mimari tasarım araştırmalarında bilginin dönüşümünü, yapay zekâ, yaratıcılık, özgünlük, algı, biliş, eğitim, etik, güvenlik, teknoloji, anomali, halüsinasyon, entegrasyon insan-AI iş birliği ekseninde tartışmaya davet ediyor.
“Tasarım bilgisi nasıl üretiliyor, temsil ediliyor, aktarılıyor değerlendiriliyor?
İnsan-AI iş birliği yaratıcılığı, özgünlüğü, eğitimi, pratiği etik sorumlulukları nasıl dönüştürüyor?
Hayal halüsinasyon, veri sezgi, özgünlük tekrar, araç ortak arasındaki sınırlar nasıl yeniden çiziliyor?
Yapay zekâ destekli tasarım süreçleri, iklim krizi, ekolojik kırılganlıklar, afetler, göç, eşitsizlikler sorunları
gibi çoklu krizler karşısında nasıl mimari düşünme alanı açabilir?
Yapay zekâ mimari tasarım araştırmaları için yalnızca yeni araç yoksa yeni düşünme biçiminin başlangıcı ?”
| Özgünlük | Yapay zekâ üretilen tasarım fikirleri, imgeler, metinler modeller mimarlık alanında yaratıcılık özgünlük kavramlarını yeniden tartışmaya zorunlu kılmaktadır. Tasarım sürecinde özgünlüğün yalnızca nihai ürüne tasarımcının niyetine kullanılan yönteme yoksa insan yapay zekâ arasındaki ortak üretim sürecine atfedileceği belirsizleşmektedir. belirsizlik, mimari tasarım araştırmalarında yaratıcılığın artık tekil özneye bağlı, kapalı süreç olarak değil, insan, araç, veri, algoritma, bağlam yorum arasında kurulan ilişkisel üretim alanı olarak düşünülmesini gerekli kılar.
| Halüsinasyon | Yapay zekâ sistemlerinin ürettiği anomaliler, sapmalar, beklenmedik sonuçlar halüsinasyonlar tartışmanın önemli parçasıdır. çıktılar yalnızca hata, eksiklik ya güvenilmezlik göstergesi olarak değil, aynı zamanda mimari tasarım araştırmaları için yeni keşif, spekülasyon eleştirel üretim imkânları olarak değerlendirilebilir. Hayal halüsinasyon, veri kurgu, olasılık gerçeklik arasındaki sınırların bulanıklaştığı ortam, mimari temsilin tasarım tahayyülünün nasıl dönüştüğünü sorgulamayı gerektirir.
| Pedagoji | dönüşümün en görünür alanlarından biri mimarlık eğitimidir. Yapay zekâ, stüdyo kültürünü, eleştiri süreçlerini, öğrenci-öğretici ilişkisini, tasarım öğrenmesini değerlendirme biçimlerini dönüştürme potansiyeline sahiptir. İnsan-AI iş birliğinin pedagojik boyutları, yalnızca araç kullanım becerileriyle sınırlı değildir; aynı zamanda eleştirel düşünme, tasarım etiği, üretim sürecinin şeffaflığı öğrencinin tasarım sürecindeki özne konumu açısından ele alınmalıdır.
| Otonomi | Yapay zekânın tasarım süreçlerine entegrasyonu, mimarlıkta yeni iş birliği modellerini, yeni roller sorumlulukları gündeme getirmektedir. Yapay zekâ kimi zaman araç, kimi zaman üretim ortağı, kimi zaman eleştirmen, kimi zaman karar destek sistemi olarak konumlanmaktadır. çoklu konumlanma, mimari tasarımda kontrol özerklik kavramlarını yeniden düşünmeyi gerektirir. İnsan yapay zekâ arasındaki iş birliğinin kültürel pedagojik boyutları, mimarlık alanında farklı disiplinlerin katkısıyla ele alınmalıdır.
| Etik | Yapay zekâ destekli süreçlerin etik, güvenlik sorumluluk boyutları göz ardı edilemez. Veri güvenliği, telif hakları, önyargı, şeffaflık, hesap verebilirlik, akademik dürüstlük mesleki sorumluluk gibi konular mimari tasarım araştırmalarının temel gündemlerinden biri hâline gelmektedir. Yapay zekânın kullandığı veri setlerinin niteliği, üretilen bilginin güvenilirliği, tasarım çıktılarının sahipliği karar süreçlerinin açıklanabilirliği, mimarlık alanında hem araştırma hem eğitim hem mesleki pratik açısından kritik soruları gündeme getirmektedir.
| Ekoloji | Yapay zekâ çağında mimari tasarım araştırmalarını tartışmak, aynı zamanda dijital teknolojilerin ekolojik etkilerini gündeme getirmeyi gerektirir. Yapay zekâ sistemleri, veri merkezleri, hesaplama altyapıları dijital üretim süreçleri önemli enerji tüketimleri çevresel maliyetler doğurmaktadır. nedenle yapay zekânın mimarlıkta kullanımı yalnızca üretkenlik, hız temsil kapasitesi üzerinden değil, aynı zamanda ekolojik sorumluluk, kullanımı, iklim krizi sınırlar bağlamında değerlendirilmelidir. Mimarlık araştırmaları açısından temel soru, yapay zekânın ekolojik krizleri görünür kılan, analiz eden dönüştürücü tasarım senaryoları üreten araç olup olamayacağı kadar hangi ekolojik maliyetleri ürettiğidir.
| Çoklu Krizler | Mimarlık bugün iklim krizi, afetler, göç, barınma sorunu, toplumsal eşitsizlikler, ekonomik kırılganlıklar, kültürel kopuşlar teknolojik dönüşümlerle iç içe geçen çoklu krizler çağında konumlanmaktadır. Yapay zekâ destekli tasarım araştırmaları, krizleri yalnızca veriyle çözülebilecek teknik problemler olarak değil, mekânsal, toplumsal, ekolojik politik boyutları olan karmaşık meseleler olarak ele almak durumundadır. nedenle MİTA V, yapay zekâ tartışmasını mimarlığın daha geniş sorumluluk alanlarıyla birlikte düşünmeye davet eder: daha adil, dirençli, kapsayıcı, ekolojik eleştirel mekânsal gelecekler nasıl tahayyül edilebilir?
bağlamda sempozyum, mimari tasarım araştırmalarında bilginin nasıl üretildiğini, kullanıldığını, değerlendirildiğini gelecekte hangi yönlerde dönüşebileceğini çok boyutlu çerçevede tartışmaya açarak, eksenlere odaklanan tüm kavramsal, kuramsal uygulamalı çalışmaları katkı sunmaya davet etmektedir.
Düzenleme Kurulu● Aslı Ağırbaş (Özyeğin Üniversitesi)
● Aslıhan Ünlü (Özyeğin Üniversitesi)
● Begüm Diker (Özyeğin Üniversitesi)
● Burcu Kısmet Conk (Özyeğin Üniversitesi)
● Burçin Mızrak Bilen (Özyeğin Üniversitesi)
● Can Müezzinoğlu (Özyeğin Üniversitesi)
● Cansu Günaydın Donduran (Özyeğin Üniversitesi)
● Derya Yorgancıoğlu (Özyeğin Üniversitesi)
● Gizem Efendioğlu (Özyeğin Üniversitesi)
● Gül Çanakçıoğlu (Özyeğin Üniversitesi)
● Gülbin Lekesiz (Özyeğin Üniversitesi)
● Güliz Özorhon (Özyeğin Üniversitesi)
● Hülya Turgut (Özyeğin Üniversitesi)
● İlker Fatih Özorhon (Özyeğin Üniversitesi)
● Mehmet Emin Bayraktar (Özyeğin Üniversitesi)
● Ahsen Özsoy (Işık Üniversitesi)
● Aslı Ağırbaş (Özyeğin Üniversitesi)
● Aslıhan Ünlü (Özyeğin Üniversitesi)
● Arzu Çahantimur (Bursa Uludağ Üniversitesi)
● Ayşe Özbil Torun (Northumbria University)
● Ayşen Ciravoğlu Demirdizen (Yıldız Teknik Üniversitesi)
● Ayşen Çelen Öztürk (Eskişehir Osmangazi Üniversitesi)
● Belkıs Uluoğlu (Yeditepe Üniversitesi)
● Benay Gürsoy Toykoç (Pennsylvania State University)
● Birgül Çolakoğlu (İstanbul Teknik Üniversitesi)
● Burak Pak (Deakin University)
● Cana Bilsel (Orta Doğu Teknik Üniversitesi)
● Cansu Günaydın Donduran (Özyeğin Üniversitesi)
● Çiğdem Polatoğlu (Yıldız Teknik Üniversitesi)
● Demet Mutman Uluengin (Özyeğin Üniversitesi)
● Derya Yorgancıoğlu (Özyeğin Üniversitesi)
● Fethiye Emel Ardaman (Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi)
● Gül Çanakçıoğlu (Özyeğin Üniversitesi)
● Güliz Özorhon (Özyeğin Üniversitesi)
● Hossein Sadri (Coventry University)
● Hülya Turgut (Özyeğin Üniversitesi)
● İlker Fatih Özorhon (Özyeğin Üniversitesi)
● Mine Özkar Kabakçıoğlu (İstanbul Teknik Üniversitesi)
● Murat Şahin (Özyeğin Üniversitesi)
● Neslihan Dostoğlu (İstanbul Kültür Üniversitesi)
● Senem Zeybekoğlu Sadri (Birmingham City University)
● Sevil Yazıcı (İstanbul Teknik Üniversitesi)
● Serhat Ulubay (Yıldız Teknik Üniversitesi)
Duyuru: 20 Temmuz 2026
Özet teslim tarihi: 30 Ekim 2026
Özetlerin değerlendirilmek üzere hakemlere gönderilmesi: 6 Kasım 2026
Hakemlerin değerlendirmelerini teslim etmesi: 27 Kasım 2026
Özet değerlendirmelerinin yazarlara iletilmesi: 18 Aralık 2026
Tam metin teslimi: 5 Mart 2027
Sempozyum programının ilan edilmesi: 12 Nisan 2027
Bildiri kitabı: E-book 19 Nisan 2027
Sempozyum: 26-28 Nisan 2027
Katılım KoşullarıSempozyum, mimarlık tasarım alanındaki akademisyenlerin, araştırmacıların lisansüstü öğrencilerin katılımına açıktır. Bildiriler çok yazarlı olabilir özgün, daha önce yayımlanmamış çalışmalar olmalıdır. Bildiriler, çağrıda belirtilen yedi tematik eksenden en az biriyle ilişkili olmalıdır.
Özet GönderimiBildiri özetleri, sempozyum web sitesinde yer alan Bildiri Özeti Formatı’na uygun olarak hazırlanmalıdır. Özetler, 30 Ekim 2026 tarihine kadar aşağıdaki çevrimiçi form aracılığıyla gönderilmelidir: https://forms.gle/KhVdEEf4g6A5BnDn7
Sunulan tüm bildiriler Sempozyum E-Kitabı’nda yayımlanacaktır. Bilim Kurulu tarafından seçilen bildiriler ise dergi formatına uygun olarak geliştirilerek Journal of Design Studio’ yayımlanacaktır.
Değerlendirme SüreciTüm özetler, çift-kör hakemlik sürecinde Bilim Kurulu tarafından değerlendirilecektir. Hakemlere gönderim 6 Kasım 2026, hakem dönüşleri 27 Kasım 2026, sonuçların yazarlara iletilmesi 18 Aralık 2026 tarihinde gerçekleşecektir.
Yapay Zekâ KullanımıYapay zekâ araçları sorumlu şeffaf biçimde kullanılmalı, insan katkısının yerine geçmemelidir. Kullanılan araç sürüm açıkça belirtilmelidir.
Davetli Konuşmacı:. Oya Atalay Franck, BSA/SIA Dean, ZHAW School of Architecture, Design and Civil Engineering
Atölyeler: İlan edilecektir.
Paneller: İlan edilecektir.
