YUSUF YAVUZ / AÇIK GAZETE – Yaz ortasında deniz kirliliği baş başa kalan turizm kenti Antalya’ 2014’ kapatılan deniz ihtisas laboratuvarının yerine halen yenisi açılmadı…
Antalya Büyükşehir Belediyesi bünyesinde 2 binli yıllarda Şube Müdürlüğü olarak hizmet veren TÜBİTAK akreditasyonuna sahip Berna Dedeman Laboratuvarı, 2014 yılında kapatılarak laboratuvar hizmetleri ASAT bünyesine kaydırıldı. Antalya gibi 642 km kıyı uzunluğuna sahip deniz kentinde su kalitesi parametrelerini düzenli olarak takibi için ihtisas laboratuvarları çok önemli. Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin 2025-2029 Stratejik Planında deniz ihtisas laboratuvarının eksikliği vurgulanarak, “Deniz kıta iç su numuneleri konusunda ihtisas laboratuvarı kurulması” hedef olarak konulmuş. Ancak söz konusu ihtisas laboratuvarının henüz gündemde olmadığı ortaya çıktı. Büyükşehir Belediyesi yetkilileri, konudaki tahlillerin ASAT bünyesindeki laboratuvarda yaptırıldığını belirterek,
“Büyükşehir bünyesinde konuyla ilgili laboratuvar kurmak yerine protokol kapsamında ASAT Laboratuvarından yararlanmak ihtiyaçlar doğrultusunda kapasitesini geliştirmenin kamu kaynaklarımızın etkin, verimli kullanılması açısından uygun olacağı değerlendirilmiştir” bilgisini aktardı.
COP31 ÖNCESİNDE DENİZ KİRLİLİĞİ ALARMI
Turizm kenti Antalya’nın ana gündemi orman yangınları deniz kirliliği. gündemin ortasında Kasım ayında ev sahipliği yapacağı COP31’e hazırlanıyor. Ancak küresel iklim zirvesi öncesinde, Temmuz ayı başından itibaren kıyılarda görünür olan deniz kirliliği giderek çevre halk sağlığı tehdidine dönüştü. Yetkililerin yaptığı açıklamalar, kirliliğin ana kaynağının doğu Akdeniz akıntısı taşınan atıklar olduğu yönünde. Ancak açıklama konunun uzmanlarına göre yeterli görülmüyor. Karasal kökenli kirliliğin kaynağında önlenerek yok edilmesi gerektiğini savunan uzmanlara göre, kıyıda yapılan temizlik çalışmaları çözümün parçası olsa sorunu önlemek için yeterli olmadığı belirtiliyor.
KİRLİLİK SADECE DENİZ KAYNAKLI DEĞİL
Yüzlerce plajının bulunduğu Antalya kıyılarında sahile vuran deniz kirliliği, genel olarak deniz çöpleri diye anılan atıkların yanı sıra gözle görülmeyen mikro plastikleri kez daha gündeme getirdi. Ancak kirlilik yalnızca bunlarla sınırlı değil. AB Su Çerçeve Direktifi kapsamında, Tarım Orman Bakanlığı, Çevre, Şehircilik İklim Değişikliği Bakanlığı Sağlık Bakanlığı’nın aralarında olduğu farklı kurum kuruluşların ortak çalışmasıyla 42 ayda tamamlanan Antalya Nehir Havzası Yönetim Planı Kapsam Belirleme Raporu, geçtiğimiz yıl kamuoyuyla ıldı. Raporda Antalya hafızasının yeraltı, yüzey kıyı sularının karasal kaynaklı yüksek kirlilik riski altında olduğuna dikkat çekiliyor. Atıksu arıtma tesislerinin yetersizliği, kent merkezinden denize dökülen Düden Çayı Boğaçayı gibi su kaynaklarının taşıdığı ağır kirlilik evsel endüstriyel atıkların yarattığı kirlilik risklerinin önlenmesi için henüz havza boyutunda işbirliği yapılmış değil.
BAKANLIK ‘MÜKEMMEL’, UZMANLAR ‘BURADA YÜZÜLMEZ’ DİYOR
Ancak yaz ortasında yaşanan ağır kirlilik, Antalya için tehlikenin büyüklüğünü gözler önüne serdi. Su kirliliğini önlemek için yapılması gereken çalışmaların başında, düzenli su kalitesi parametrelerini ölçmek değerlendirmek geliyor. Antalya’ Büyükşehir Belediyesi Sağlık Bakanlığı birimleri tarafından 15 günde 81 noktadan deniz suyu örnekleri alınarak tahlil yapılıyor. Sağlık Bakanlığı tarafından düzenli olarak güncellenen yüzme suyu verilerine göre, uzmanların “burada yüzülmez” uyarısında bulunduğu mavi bayraklı plajların “mükemmel” olarak kodlandığı görülüyor.
DENİZ SUYU TAHLİLLERİNDE KAPSAM TARTIŞMASI
Kafa karışıklığına yol açan durum, kamuoyunda endişeyle takip ediliyor. Deniz suyunda her şeyin “mükemmel” olduğu sonucuna varılan tahliller, yüzme sağlığı bakımından kanalizasyon veya dışkı kaynaklı mikrobiyolojik bulaşma ihtimali kısa dönemli riskler barındıran arıtma ya kanalizasyon kaynaklı fekal girişlere odaklanıyor. Ancak tahliller, deniz suyunda ki azot fosfor yükünü, ötrofikasyon riskini, nitrit nitrat dönüşümünü, amonyum kaynaklı organik kirliliği, klorofil-a artışını, pestisit ağır metalleri, mikroplastik, deterjan sediment kirliliği konusunda sonuç göstermiyor. nedenle ağır kirlilik yükünün gözle görülür boyuta ulaştığını birçok plajda halen mavi bayrakların dalgalanıyor oluşu çelişki yaratıyor. durumun çevre halk sağlığı açısından beklenmedik sonuçlar doğurabileceğine işaret ediliyor.
‘ÖLÇÜMLER DAR KAPSAMLI’
Uzmanlara göre, Antalya’ 81 noktadan örnek alınması tek başına güçlü izleme programı anlamına gelmiyor. Yanıtlanması gereken soru; kaç parametrenin, hangi sıklıkla, hangi derinlikte, hangi yöntemle hangi kalite güvence sistemiyle ölçüldüğü. 81 noktada yalnızca iki mikrobiyolojik gösterge ölçülüyorsa, mekânsal kapsam geniş görünse bile analitik kapsam son derece dar olduğu belirtiliyor. nedenle “Deniz suyunun mevzuata yüzde 99 uyumlu” olduğu savunması sorgulanıyor.
İHTİSAS LABORATUVARI HAYATI ÖNEMDE
Deniz suyu denize ulaşan yüzey yeraltı sularının düzenli kapsamlı takibi bakımdan çok önemli. Çünkü gözle görülür kirliliğin dışında deniz suyunda ağır sonuçları olabilecek kirlilik potansiyeli söz konusu. Antalya için tüm izleme ölçümleri yapacak deniz yüzeyi suyu ihtisas laboratuvarı hayati önem taşıyor. Antalya’ 2000’li yıllarda böyle laboratuvar oluşturulmuştu. Antalya Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma Kontrol Dairesi Başkanlığı’na bağlı şube müdürlüğü olarak hizmet veren Berna Dedeman Laboratuvarı, TÜBİTAK akreditasyonuna sahip ihtisas laboratuvarıydı. Birçok başlıkta biyolojik kimyasal analiz yapan laboratuvarın çalışmaları, deniz suyundan yüzeyi sularına yüzme havuzularından iç sulara kadar geniş yelpazeyi kapsıyordu.
İHTİSAS LABORATUVARI KAPATILDI, YENİSİ AÇILMADI
Ancak 2014 yılından itibaren, Büyükşehir Yasası gerekçe gösterilerek laboratuvar kapatıldı. Laboratuvarın fiziki alanı ise lojistik konumu nedeniyle 2015 yılı itibarıyla tamamen Muratpaşa Belediyesi Sağlık İşleri Müdürlüğü’ne tahsis edilerek Büyükşehir Belediyesi’nin elinden çıktı.
ANALİZLER ASAT LABORATUVARINA ALINDI
Aradan geçen süre içerisinde Antalya’ nüfus turizm baskısı artarken yeni daha kapsamlı laboratuvar kurulması yerine su analizleri ASAT laboratuvarında yapılmaya başlandı. Özel sektöre ait sınırlı sayıdaki laboratuvar dışında Büyükşehir Belediyesi’ne ait deniz yüzey suyu ihtisas laboratuvarı bulunmuyor.
HEDEF PLAN VAR UYGULAMA HALEN YOK
Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin 2020–2024 Stratejik Planı’nda, “Deniz suyu yüzey suyu izleme programları çerçevesinde su kalitesinin izlenmesi” faaliyet hedefi olarak konulurken, amaçla “Deniz, kıyı yüzey suları konusunda ihtisas su laboratuvarı kurulması” planlandığı görülüyor. Kurumsal hafıza eksikliği tespit etmiş hedef olarak koymuş.
STRATEJİK PLANDA ‘UZMAN AKREDİTE LABORATUVAR EKSİKLİĞİ’ TESPİTİ VAR
Aynı şekilde belediyenin 2025–2029 Stratejik Planı’nda ihtisas laboratuvarı hedefine yer veriliyor. alanda kurumun zayıf yönleri arasında “Deniz suyu yüzey suları analizleri alanında uzman akredite olmuş yetkili laboratuvar eksikliği” olduğu bilgisine yer verilirken, “deniz kıta içi su numuneleri konusunda ihtisas su laboratuvarının kurulması” hedefi kez daha yinelenerek, “yüzey suları su gövdelerinden alınacak numunelerin analizlerini yapacak laboratuvar altyapısının geliştirilmesi” gerektiği vurgulanıyor.
12 YILDIR HALA LABORATUVAR KURULMADI
Kurumsal raporlara bakıldığında, Antalya Büyükşehir Belediyesinin son iki Stratejik plan döneminde ardı ardına deniz yüzeyi suyu ihtisas laboratuvarı ihtiyacı olduğunun altı çiziliyor. Ancak söz konusu laboratuvarın hâlâ kurulmadığı görülüyor. Antalya’nın 12 yıl öncesine göre kapasite kaybı yaşayıp yaşamadığı sorusu gündemde.
BÜYÜKŞEHİR YETKİLİLERİNDEN AÇIKLAMA
Antalya Büyükşehir Belediyesi yetkililerine konuyla ilgili sorularımızı yönelttik. Deniz kirliliği konusunda yapılan çalışmalar, yürütülen projelerin sonuçları deniz suyu ihtisas laboratuvarı kurulmasıyla ilgili güncel durum hakkında yönelttiğimiz sorulara yanıt veren yetkililer, Stratejik Planda yer alsa yeni laboratuvar kurmak yerine ASAT’taki laboratuvardan yararlanmak laboratuvarın kapasitesini geliştirmenin “kamu kaynaklarımızın etkin, verimli kullanılması açısından uygun olacağı değerlendirilmiştir” görüşünü dile getirdi.
DENİZ KORUMA FAALİYETLERİ NELER
Deniz koruma çalışmalarının daha etkin yürütülmesi amacıyla Ocak 2020’ Çevre Koruma Kontrol Dairesi Başkanlığı Bünyesinde Deniz Kıyı Yönetimi Şube Müdürlüğünün kurulduğu belirtilen açıklamada, kapsamda yapılan çalışmalar hakkında bilgilere yer verildi: “Periyodik deniz kıyı temizliğine yönelik başlattığımız projelerimizi, çalışmalarımızı planlamalarımızı aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz: Yüzey Suyu Atık Kapanları. Proje ilk olarak 2021 yılında Arapsuyu 1 2 dereleri başladı. Boğaçayı temizliği esnasında denize ulaşabilecek sucul otlar deniz çöplerinin önlenmesine yönelik bariyerler kuruldu. Ayrıca Finike Göksu deresine yıl atık bariyeri kuruldu. Finike’ tespit edilen 2 noktaya daha Ağustos ayı içerisinde kurulum yapılacaktır. Deniz Çöpleri İl Eylem Planı kapsamında Çevre Şehircilik İklim Değişikliği İl Müdürlüğü koordinasyonunda oluşturulan DSİ, ABB ilgili ilçe belediyesinden oluşturulan komisyonla dere atık kapanı kurulabilecek yüzey suları uygun metot çalışması devam etmektedir. Önümüzdeki süreçte konuya ağırlık verilmektedir.
‘DENİZLERİ AĞLATMAYIN’ PROJESİ
2022 yılında hizmete sunduğumuz deniz süpürgemiz Antalya Körfezi ağırlıklı olarak deniz çöplerini toplanmaktadır. yıl planlamamız dahilinde doğu batı ilçelerimizde kullanmak üzere 2 adet deniz süpürgesi alımı için çalışmalar başlatılmıştır.
‘Denizleri Ağlatmayın’ Projemize 2021 yılında başladık. Balıkçılık faaliyeti sürdürülen Antalya’nın farklı bölgelerindeki 8 kıyı tesisine atık ağ konteynerleri konularak hayalet ağlar toplanmaktadır. Toplananların kısmı dere atık kapanlarımızda kullanılmakta kısmı ise geridönüşüm tesisine gönderilmektedir.2021 yılında hizmete aldık. 2 tekne, personeller iş makinaları Boğaçayı’nda temizlik çalışmalarımıza sezon süresince devam ediyoruz.
ELEKTRONİK GEMİ DENETİM SİSTEMİ
Türkiye’ ilk olan proje Temmuz 2023’te devreye alınmıştır. EGDS kapsamında kullanılan 20 adet yüksek çözünürlüklü PTZ kamera, 20 adet gece görüş özellikli termal kamera, 90 deniz mili kapsama alanına sahip su üstü radarı Otomatik Gemi Tanımlama Sistemi (AIS) sayesinde deniz trafiği anlık olarak izlenmektedir. 2026 yılı içerisinde denizi kirlettiği belirlenen 12 gemiye toplam 143 milyon 399 bin 251 TL tutarında idari para cezası uygulanmıştır.
GEMİ ATIK ALIM İSTASYONLARI
ABB tarafından hayata geçirilen 8 gemi atık alım istasyonunda gemi kaynaklı sıvı atıklar, sintine atık yağlar toplanmaktadır. Son olarak 2025 yılında Belek Acısu bölgesindeki teknelere hizmet verecek gemi atık alım istasyonu Serik Belediyesi iş birliğiyle tamamlanarak faaliyete geçirilmiştir. Ünitelerin güçlendirilmelerine, ihtiyaç duyulan yerlere yapımına yönelik çalışmalar sürmektedir.
MAVİ BAYRAK DUMANSIZ PLAJLAR
Sorumluluğumuzdaki 17 Mavi Bayrak ödüllü halk plajında 33 kriter kapsamında çalışmalar yürütülmektedir. Plaj kıyı temizliği, ambalaj atıklarının ayrı toplanmasına dair hususlar sezon süresince denetlenmektedir.Dumansız Plaj Uygulaması. Sigara izmaritleriyle mücadele insan sağlığının korunmasına yönelik olarak Ekdağ 1. Etap Konyaaltı Sahili (Varyant), Ekdağ 2. Etap Konyaaltı Sahili (Liman), ANET Liman Beach 2. Etap Konyaaltı Sahili, ANET Kadınlar Plajı (Sarısu) plajlarımızda sigara içilmesi yasak alanlar belirlenmiştir.
DENİZ SUYU KALİTESİ İZLEME ÇALIŞMASI
Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin yürüttüğü Antalya Körfezi Deniz Suyu Kalitesi İzleme Programı çerçevesinde, körfez genelinde belirlenen 81 ayrı noktadan her 15 günde mikrobiyolojik deniz suyu örnekleri alınmakta alınan numuneler ASAT Genel Müdürlüğü Laboratuvarı’nda analizleri yapılmaktadır. Ayrıca mevzuat gereği Antalya Sağlık Müdürlüğü tarafından her 15 günde AB Yüzme suyu direktiflerine göre deniz suyu numuneleri alınmakta olup mikrobiyolojik analiz değerleri ilan edilmektedir.
BİLİNÇLENDİRME EĞİTİM FAALİYETLERİ
Deniz dibi kıyı temizlik faaliyetleri, Çevre Eğitim İnovasyon Merkezimizde bilgilendirme çalışmaları vb farkındalık eğitimleri etkinlikler ilgili paydaşlarımızla periyodik olarak yapılmaktadır.
ATIKSU ALTYAPI ÇALIŞMALARI
Kanalizasyon, atıksu arıtma tesisi, derin deniz deşarj hatları, atıksu terfi istasyonları yenileme yapım çalışmaları devam etmektedir.”
İHTİSAS LABORATUVARI NEDEN AÇILMADI
Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin 2025-2029 Stratejik Planında yer verilen deniz yüzeyi suyu ihtisas laboratuvarının akıbeti hakkındaki sorumuza yanıt verilen açıklamada, ifadelere yer verildi: “Antalya Büyükşehir Belediyesi 2025–2029 Stratejik Planı’nda deniz yüzey suyu analizlerine yönelik laboratuvar kapasitesinin geliştirilmesi öngörülmüş olsa laboratuvar altyapısının analiz kapasitesinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar ASAT Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir.
Dolayısıyla Büyükşehir bünyesinde konuyla ilgili laboratuvar kurmak yerine protokol kapsamında ASAT Laboratuvarından yararlanmak ihtiyaçlar doğrultusunda kapasitesini geliştirmenin kamu kaynaklarımızın etkin, verimli kullanılması açısından uygun olacağı değerlendirilmiştir.
ANALİZLER ASAT LABORATUVARINDA YAPILIYOR
ASAT Genel Müdürlüğümüz tarafından deniz suyu, yer üstü kıyı geçiş suyu numunelerinin analizleri raporlamaları yapılmaktadır. Antalya Büyükşehir Belediyesi ASAT Genel Müdürlüğü Çevre Koruma Kontrol Laboratuvarı Çevre Şehircilik İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan yetkili aynı zamanda TÜRKAK tarafından akredite olmuş ulusal/uluslararası geçerliliğe sahip donanımlı laboratuvardır. Atık su, yüzey suyu deniz suyu analizleri ayrıca çevre mevzuatı kapsamında arıtma tesisleri, sanayi kuruluşları işletmelerden alınan numuneleri inceler. ASAT Çevre Koruma Kontrol Laboratuvarı an itibariyle 59 parametreden akreditedir. Kasım ayında akraditasyon denetimde 4 ağır metal parametresinin daha kapsama alınıp toplam 63 parametreden akredite olması hedeflenmektedir. ASAT Su Kalite Kontrol Laboratuvarı ise an itibariyle 42 parametreden akreditedir. yılın sonuna kadar 51 parametreden daha akredite olarak toplamda 93 parametrede akreditasyon hedefi vardır.”
Antalya Büyükşehir Belediyesi bünyesinde yürütülen deniz temizliği faaliyetleri ilgili rakamlar açıklamada yer.
UZMANLARDAN ‘ÖLÇE KAPASİTESİ KAYBI’ VURGUSU
Konuyla ilgili görüşüne başvurduğumuz uzmanlar, Antalya’daki deniz kirliliği sorununun yalnızca temizleme kapasitesi eksikliği sınırlı olmadığını, aynı zamanda ölçme kapasitesi kaybı karşı karşıya olunduğunu dike getiriyor: “Ölçemediğiniz kirliliği yönetemez, azaltamadığınız yükü başarı diye sunamazsınız. Deniz suyu kalitesini izlemek yüzme suyunun mikrobiyolojik uygunluğunu kontrol etmek aynı şey değildir.
BAKANLIK KILAVUZUNDA KAPSAM GENİŞLEDİ
Antalya’ denizin 81 noktasından 15 günde mikrobiyolojik numune alınması bunların analiz edilmesi, halk sağlığı yüzme suyu güvenliği açısından önemlidir. Ancak bunu ‘Antalya Körfezi’nin deniz suyu kalitesini izliyoruz’ şeklinde geniş ekolojik izleme programı gibi sunmak yanıltıcı. Bakanlığın 2026 kılavuzları daha tartışmalı hale gelir. Çünkü bahsedilen 81 noktalı programın kapsamı mikrobiyolojik analizdir.
DENİZ SUYU ANALİZLERİNDE HANGİ BAŞLIKLAR VAR
Bakanlığın yeni kılavuzuna göre, Akdeniz Ege’deki plankton su kolonu izlemelerinde dahi yalnızca biyolojik örnekler değil; toplam klorofil-a, çözünmüş inorganik azot, çözünmüş inorganik fosfor, silis, ışık geçirgenliği, sıcaklık, tuzluluk, çözünmüş oksijen CTD profilleri gibi destekleyici fiziksel kimyasal parametreler birlikte ele alınmalıdır. Ötrofikasyon bölümünde ise liste daha açık: amonyum, nitrit, nitrat, fosfat, silikat, klorofil-a, Secchi disk derinliği, fitoplankton türleri baskınlıkları, toksik tür çoğalmaları, çözünmüş oksijen, sıcaklık tuzluluk izleme göstergeleri arasında sayılmaktadır.
KİRLİLİK İKİ BAŞLIKLA ÖLÇÜLEMEZ
ayrım Antalya açısından özellikle önemlidir. Çünkü kıyılarda alg artışından suyun renginin değişmesine, akarsu girdilerinden arıtılmış atıksu deşarjlarına, deniz çayırlarının gerilemesinden kıyısal ötrofikasyon riskine kadar tartıştığımız çevresel sorunların hiçbiri yalnızca. coli koliform bakterilerinin sayılmasıyla açıklanamaz.”
yazıya emoji tepki ver
😡0Kızgın🤣0Hahaha👍0dim.❤️0Muhteşem😢0Üzgün😮0İnanılmazÖnceki haberİsmail Arı, Süleymancılar operasyonunu değerlendirdi: ‘Cemaatte taht kavgası, milyarlık servet’Sonraki haberEnflasyon, Geçim Krizi Enflasyon Raporu III
