Fransa günlerdir sokaklarda olanların talepleri farklı, karşı karşıya oldukları sorun ortak: Gelecek güvencesizliği derinleşen eşitsizlik.
17 Ekim’den itibaren genişleyen toplumsal hareket, Kasım ayında hız kesmedi. 5 Kasım grevine katılım hükümete göre 575 bin, sendikalara göre 1,6 milyon. Gözaltı sayısı 448.
Hükümet gösterileri gözaltılar, kapatılan okullar görevlendirilen polis rakamları üzerinden, sokaktakiler ise geçinmek, eğitim görmek, barınmak korkmadan gelecek kurmak isteği üzerinden değerlendiriyor. İki Fransa birbirini duymuyor artık. Daha doğrusu biri konuşuyor, diğeri güvenlik önlemlerini artırıyor.
70 bin güvenlik görevlisi: Kimin güvenliği?
7 Kasım gösterileri için İçişleri Bakanlığının açıkladığı güvenlik planı dikkat çekiciydi: 70 bin polis jandarma, 110 hareketli güvenlik birimi, 25 Centaure zırhlı araç, insansız hava araçları helikopterler.
Paris’te 60 bin gösterici beklenirken République Meydanı’ndan Nation Meydanı’na uzanan sendikalar arası yürüyüşe izin verildi. Sarı Yelekliler hareketine bağlı beş kolektifin ise Concorde Meydanı’na çıkması bazı buluşma güzergâhları yasaklandı. Ulusal Meclis Dışişleri Bakanlığı çevresinde gösteri yasağı uygulandı.
Yürüyenlerin, gösteri anayasal hak iken, kullanılması neden giderek olağanüstü güvenlik operasyonlarıyla karşılanıyor, sorusu ise yanıtsız. Güvenlik gerekçesinin her itirazın önüne konulması, temel soruyu değiştirmiyor: Devlet yurttaşını koruyor, yoksa yurttaşın itirazından korunuyor?
İçişleri Bakanı, Cumhuriyet Adalet Divanı’na
İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, 17 Ekim olaylarına ilişkin açılan Meclis Soruşturma Komisyonu'nda kendi güvenlik bilançosunu “başarısızlık” olarak nitelendirdi sorumluluğu üstlendi.
Bakanın verdiği bilgilere göre gün ülke genelinde 22 bin göz yaşartıcı yaralayıcı gaz bombası kullanıldı. Polis jandarma denetim birimlerinde 83 inceleme yürütülüyor.
22 bin gaz bombası!
Böylesine yoğun güç kullanımı, 14-17 yaş grubuna müdahalenin gerekliliği orantılılığı konusunda ciddi itirazlar doğuruyor.
Nuñez ise ara müdahale silahlarından vazgeçmeyeceğini açıkladı. Gösterilere katılımı yasaklayabilen idari gözetim tedbirlerini savundu.
Öte yandan en az 18 yaralı göstericiyi temsil eden beş avukat, bakan hakkında Cumhuriyet Adalet Divanı’na toplu başvuru yapacaklarını duyurdu. Avukatlardan Arié Alimi, kalıcı yaralanmalara yol açan savaş silahlarının kullanılmasına ilişkin siyasi sorumluluğun incelenmesini istiyor.
Fransız Basın Ajansı’nın (AFP) aktardığına göre, toplumsal hareketin başlamasından itibaren 20'den fazla ağır yaralanma vakası kaydedildi. Nuñez, güç kullanımının yasal çerçevede gerçekleştiğini savunuyor. Ancak göstericinin gözünü, çenesini, elini ya beden bütünlüğünü kaybetmesi karşısında siyasi sorumluluk nerede başlar? Polis şiddeti, yalnızca polis kurumlarının kendi denetimine bırakılabilir sorularını yanıtlamıyor.
Gençler neden dersliklerinde değil?
5 Kasım grevine ilişkin Eğitim Bakanlığı verilerine göre genel greve katılım oranı yüzde 12,77, öğretmenlerde yüzde 15,81, okul yaşam personelinde ise yüzde 25,65.
Okul boykotlarında rakamlar farklı. Hükümet 81 boykot edilmiş veya kapalı lise bildirirken, öğrenci sendikaları eğitim personelini temsil eden en büyük sendikalardan SNES FSU, kısmen ya tamamen boykot edilen bin okuldan söz ediyor. Ancak rakamlardan daha önemli soru var: Gençler neden dersliklerinde değil, sokaklarda?
Çünkü mesele yalnızca sınav ya üniversiteye yerleştirme sistemi değil. Öğrenciler, Parcoursup üzerinden yükseköğretime geçişteki ayrımcılığı, eşitsizlikleri, kontenjan yetersizliğini sistemin şeffaf olmamasını eleştiriyor. Sendikalar 150 bin ek üniversite kontenjanının finanse edilmesini, 15 bin kadrolu personel alınmasını eğitimdeki istihdam kesintilerinin durdurulmasını istiyor.
gence istediği eğitime ulaşabileceği yol sunamıyor, geleceğini elinden alıyorsanız, öfkesini nasıl açıklayacaksınız? Tembellikle sabırsızlıkla yoksa her zamanki gibi gençliği güvenlik sorunu olarak göstererek ? Sorun gençlerin gelecek istemesi değil, geleceğin giderek ayrıcalığa dönüşmesi.
Üniversite başkanları sokağa çıktı
6 Kasım’ yaklaşık 15 yükseköğretim kurumunu temsil eden 50 kadar üniversite yöneticisi Senato’dan, Fransa Başbakanı'nın resmi konutu Matignon’a yürüdü. Aralarında Sorbonne, Assas, Sorbonne Nouvelle, Paris-Saclay Inalco temsilcileri vardı. Talepleri, 2027 için üniversitelere gençlere ek 1 milyar avro, kampüslerin yenilenmesi, öğrenci yoksulluğuyla mücadele acil eylem planıydı.
Sorbonne Üniversitesi Başkanı Nathalie Drach-Temam, özellikle birinci sınıf öğrencilerinin derslerden uzak kaldığını, öğrencilerin kırılganlaştığını idari personelin tükendiğini dile getirdi.
Artık yalnızca öğrenciler değil, üniversiteleri yönetenler kaynakların toplum için kullanılmamasına yetersizliğine itiraz ediyor. Gençliğin geleceğine ayrılacak kaynaklar sürekli tartışılırken pahalı büyük güvenlik operasyonları düzenlenebiliyorsa, hükümetin öncelikleri neler?
Meclis bütçeyi reddetti: 458’e karşı sıfır oy
Fransa’daki siyasi çıkmazın başka göstergesi 2027 bütçesi. 4 Kasım akşamı Ulusal Meclis, devlet bütçesinin gelirler bölümünü 458 ret oyuna karşı sıfır kabul oyuyla reddetti.
Evet, sıfır!
bütçenin kesin olarak yürürlükten kalktığı anlamına gelmiyor; yasama süreci Senato’ devam edecek. Ancak hükümetin kendi bütçe taslağına bile, Meclis’te destek bulamaması, siyasi krizin boyutunu gösteriyor.
Hükümetin 200 liseyi yenileme planı tepki çekiyor. 2030’a kadar öngörülen 4 milyar avro, doğrudan ayrılmış somut devlet bütçesi ödeneği değil, bölgelere sunulacak kredi imkânı.
Bölgeler, okul listesinin güvenilir ölçütlere dayanmadığını, acil ihtiyaçları olan bazı liselerin dışarıda bırakıldığını kendilerine danışılmadığını savunuyor. Sorun yalnızca ne kadar ayrıldığı değil; kimin için, hangi ölçütlerle kimin görüşü alınarak karar alındığı. Ukrayna savaşına ayırmaya devam eden hükûmetin, kendi halkına ayıramaması.
Matignon’ görüşme, sokakta hayal kırıklığı
Başbakan Sébastien Lecornu, 9 Kasım’ sendikalar işveren örgütleriyle masaya oturdu. toplumsal gerilimi azaltmaktı.
Hükümet, 1 Aralık’tan itibaren asgari ücrete yüzde 1,6 artış yapılacağını net ücretin 1.502 avroya yükseleceğini duyurdu. Buna göre aylık net asgari ücret 1.477,93 avrodan 1.502 avroya çıkacak. Artış yalnızca 24.
CGT Genel Sekreteri Sophie Binet, açıklanan artışın çalışanların alım gücü kaybını karşılamadığını belirtti. CGT'nin talebi yaklaşık 150 avro, CFDT'nin talebi ise 100 avro net aylık artıştı. Sendikalar, 17 Kasım' yeni ulusal grev gösteri çağrısında bulundu.
Hükümet ayrıca fazla mesaiye ilişkin vergi muafiyeti tavanını yükseltme, akaryakıt primini uzatma şirketlere verilen kamu yardımlarının sendikalar tarafından denetlenmesine yönelik adımlar vaat.
Fakat temel sorun ortada duruyor: Hayat pahalılığı karşısında geçinemeyen insanlar ne yapacak? Hükümet, sokaklara taşan toplumsal öfkeyi küçük ekonomik tavizlerle yatıştırabileceğini düşünüyor sorunun derinliğini kavrayamamış görünüyor.
Gençler masayı terk etti
Aynı gün Matignon’ gençlik örgütleriyle yapılan Parcoursup görüşmesi uzlaşma sağlayamadı. FAGE, UE Les Lycéens! temsilcileri, yolsuzlukla suçlanan aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN) milletvekilleri sağcı öğrenci örgütü UNI’nin toplantıya katılmasını protesto ederek görüşmeyi boykot.
Hükümetin Parcoursup sistemini 2028’e kadar kademeli olarak değiştirme planı gençlerin acil taleplerine yanıt vermedi. 2028’e kadar eşitsizlik ayrımcılıkla karşılaşmaya devam edecek öğrencilerin ne olacağı ise belli değil.
Gençler, geleceklerini doğrudan etkileyen kararlar üzerinde söz sahibi olmak masada, yükselen aşırı sağın olma nedenini kimlerin masada neden bulunduğunu bilmek istiyor. Onların itirazlarını yok sayarak katılımcı eğitim reformu gerçekleştirilebilir ?
Üstelik aşırı sağcı grupların olası tepkileri, başka siyasi görüşlerin toplantı hakkını sınırlandırmanın gerekçesi hâline geldiğinde bundan kim kazançlı çıkar? Tehdit eden konuşmak isteyen belli değil.
10 Kasım: Yeni grev, aynı sorunlar
9 Kasım hükümet görüşmeleri toplumsal hareketi durdurmaya yetmedi. SNES-FSU eğitim örgütleri, 10 Kasım Salı günü yeni grev gösterilere çağrı yaptı. Hükümet, yeni güzergâh kısıtlamaları açıkladı.
Polis müdahalelerini savunan İçişleri Bakanı. Meclis’ten geçemeyen bütçe. tarafta geçinemeyen çalışanlar, tarafta 24,00 avroluk artış önerisi.
Üstelik Fransa Senatosu araştırma çalışmalarında, şirketlere sağlanan kamu yardımlarının yıllık toplamı 211 milyar avro olarak hesaplanıyor.
devlet kimin için, hangi önceliklerle yönetiliyor?
Çalışanlara önerilen birkaç avroluk artışla şirketlere sağlanan milyarlarca avroluk kamu desteğini yan yana koyduğumuzda, devletin dağılımındaki önceliklerini sorgulamak kaçınılmaz hâle geliyor. Buna gençlerin sorguladığı; meclistekilerin, siyasi yöneticilerin ailelerinin harcamaları hesabı verilmemiş gelirler, yolsuzluklar hakkındaki iddialar ekleniyor.
Hükümetin önündeki sınav Gelecek isteyen gençlere polis, geçinmek isteyen çalışanlara kırıntı sunarak, toplumsal barışı kurabilecek ?
