Dünya prömiyerini Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde yapan ardından Boğaziçi Film Festivali’nde seyirciyle buluşan Tatlı Maya’nın yönetmeni Biket İlhan filmin yaratım sürecini internethabercisi'ye anlattı.
internethabercisiSinemasında toplumsal meseleleri her zaman bireysel hikayeler insan ilişkileri üzerinden ele alan yönetmen Biket İlhan, yeni filmi Tatlı Maya izleyiciyi küçük mahalle fırınının sıcaklığına davet ediyor. Farklı geçmişlerden kültürlerden gelen kadınların yollarının kesişmesiyle şekillenen film, başlangıçta yalnızca yardım eli uzatmak gibi görünen karşılaşmanın zamanla karşılıklı dayanışmaya iyileşme sürecine dönüşmesini odağına alıyor.
Antalya Altın Portakal Boğaziçi Film Festivali gösterimlerinin ardından yönetmen Biket İlhan araya gelerek Tatlı Maya’nın mutfağına girdik. Platoda sıfırdan kurulan fırının görsel dünyasından senaryonun geçirdiği dönüşüme, başrol oyuncularıyla kurduğu yaratıcı diyalogdan arada yaşama kültürüne dair sinemasal yaklaşımına kadar filmin tüm katmanlarını konuştuk.
Tatlı Maya büyük ölçüde küçük fırının çevresinde şekilleniyor. Üstelik mekan, karakterlerin birbirleriyle kurdukları ilişki değiştikçe farklı anlamlar kazanıyor. Hikayenin önemli bölümünü kadar sınırlı alanda anlatmak, yönetmen olarak size nasıl olanaklar sundu? Fırının görsel dünyasını nasıl oluşturdunuz?
Fırın benim için filmin çok önemli parçasıydı. Çünkü kadınlar orada araya geliyor, birbirlerini tanıyor, zamanla birbirlerine güvenmeye başlıyorlar. Dışarıda yaşanan bütün zorluklara rağmen, orada kendilerine ait dünya kuruyorlar. yüzden fırının seyirciye duyguyu vermesini istedim.
Filmi platoda çektik. Sanat yönetmenimiz Natali Yeres’le birlikte fırını sıfırdan oluşturduk. bizim için avantajdı, çünkü mekanı istediğimiz gibi düzenleyebildik. Hem gerçek mahalle fırını gibi görünmesini hem kadınların orada yaşadıkları hayatı hissettirmesini istedik. Böyle küçük mekanda çalışmanın güzel tarafı, oyuncuların birbirleriyle ilişkilerine daha fazla yoğunlaşabilmeniz.
Filmin merkezinde Nazan Rana’nın karşılaşması. Ancak ilişki, zaman içinde yardım eden yardım alan iki insanın ilişkisinden çok daha farklı yere evriliyor. İki karakter arasındaki değişimi anlatırken özellikle hangi noktalara dikkat ettiniz?
Nazan başlangıçta Rana’ya yardım etmek istiyor. Çünkü karşısında hamile, zor durumda olan genç kadın. Onu halde bırakmak istemiyor. Ama sonra görüyoruz ki Rana Nazan’ın hayatında önemli yer edinmeye başlıyor. Zamanla aralarında yakınlık oluşuyor aslında ikisi birbirine iyi geliyor.
Ben burada özellikle iki kadının birbirini anlamasını önemsedim. Çünkü hayatta böyle değil ? Bazen hiç tanımadığınız, belki normalde yolunuzun kesişmeyeceği biriyle çok yakın olabiliyorsunuz. Rana’nın Suriyeli olması, Nazan’ın başka hayatın içinden gelmesi elbette önemli ama sonuçta ikisi insan. İkisinin dertleri, korkuları, ihtiyaçları. Ben biraz bunu göstermek istedim.
Ayça Bingöl, Cansu TosunSuna Yıldızoğlu’nu aynı hikayede buluşturuyorsunuz. Birbirinden farklı oyunculuk deneyimlerine ifade biçimlerine sahip üç isimle çalışırken nasıl yönetmenlik yaklaşımı benimsediniz? Karakterlerin oyuncuların yorumlarıyla dönüşmesine ne kadar alan açtınız?
Her oyuncunun kendine göre çalışma biçimi, karaktere yaklaşımı. Yönetmen olarak benim için önemli olan, oyuncunun karakteri gerçekten anlaması benim anlatmak istediğim hikayeyi doğru kavraması. Ondan sonra birlikte çalışarak karakteri geliştiriyorsunuz.
Ayça Cansu, oyunculuklarını çok diğim isimlerdi. İkisinin karakterlere çok uygun olduğunu düşündüm. Suna’yla ise çok eskilere dayanan dostluğumuz. Daha önce birlikte çalışmıştık, birbirimizi iyi tanıyoruz. Üçü karakterlerine kendi yorumlarını kattılar. Ben oyuncularımın fikirlerini dinlerim, önerilerine açığımdır. Elbette her öneri filme uymayabilir ama bazen oyuncunun düşündüğü küçücük şey bile sahneyi çok daha güzel hale getirebiliyor.
Tatlı Maya’nın hikayesinde birkaç farklı karakterin hayatı araya geliyor. Böyle anlatıda her karakterin kendi hikayesini koruması, ama aynı zamanda filmin bütününün dağılmaması gerekiyor. Senaryo üzerinde çalışırken filmi çekmeye hazırlanırken sizin için en önemli konu neydi?
Benim için önemli olan, kadınların yalnızca birbirleriyle ilişkilerini değil, kendi hayatlarını anlatabilmekti. Çünkü her birinin ayrı geçmişi, yaşadıkları hayattan beklentileri. araya geldiklerinde bunları beraberlerinde getiriyorlar. Seyircinin onları tanımasını, neden öyle davrandıklarını anlayabilmesini istedim.
Senaryo üzerinde konuya dikkat ettik. İlk çalışmaları Nazlı Pınar Ünlü birlikte yapmıştık. Daha sonra Nihan Belgin senaryoyu yeniden ele. Karakterlerin hikayelerini, aralarındaki ilişkileri hikayenin dramatik yapısını yeniden kurguladı. Böylece senaryo ilk halinden oldukça farklı noktaya geldi. Bütün farklı hayatları araya getirirken her karaktere yeterince yer vermeye hikayenin bütünlüğünü korumaya çalıştık. Sonuçta çekimlere başladığımızda, karakterleri hikayesiyle yapmak istediğimiz filme uygun senaryomuz vardı.
Tatlı Maya farklı kültürlerden gelen kadınların aynı yaşam alanında araya gelmesini anlatıyor. Sizin filmlerinizde toplumsal meseleler çoğu zaman bireysel hikayeler üzerinden görünür hale geliyor. filmde göç, aidiyet arada yaşama meselesine karakterlerin gündelik ilişkileri üzerinden yaklaşmayı neden tercih ettiniz?
Ben her zaman toplumsal meseleleri insanların hayatları üzerinden anlatmayı tercih ettim. Çünkü yaşadığımız sorunların, toplumdaki değişimlerin insanları nasıl etkilediğiyle ilgileniyorum. Tatlı Maya’ farklı kültürlerden, farklı geçmişlerden gelen kadınların hikayesini anlatıyoruz. Aslında topraklarda farklı kültürlerin arada yaşamasının çok uzun geçmişi. Bugün ise birbirimizi anlamakta, birlikte yaşamakta giderek daha fazla zorlandığımızı düşünüyorum.
Göç meselesi bugün hepimizin hayatında olan gerçek. Ama bazen konuları konuşurken insanların kendisini unutuyoruz. Oysa herkesin hayatı, ailesi, yaşadığı zorluklar. Ben filmde büyük toplumsal tartışmalardan çok, insanların günlük hayatlarında birbirleriyle nasıl ilişki kurduklarını göstermek istedim. Çünkü farklılıklarımız olsa arada yaşayabilmenin yollarını bulmamız gerektiğine inanıyorum.
Tatlı Maya’yı bugüne kadar çektiğiniz filmler arasında nasıl konumlandırıyorsunuz? Yönetmenlik yolculuğunuz boyunca ele aldığınız hikayeler değişse sinemaya bakışınızda süreklilik gösteren temel meseleler olduğunu düşünüyor musunuz?
Aslında dönüp baktığımda filmlerimin birbirinden çok farklı hikayeler anlattığını görüyorum. Farklı dönemlerde, farklı insanların hayatlarını ele aldım. Ama hepsinde ortak şey var, insan. İnsanın yaşadığı toplumla ilişkisi, karşılaştığı sorunlar, duyguları benim için hep önemli. Yıllar içinde değişik hikayeler anlatmış olsam sinemaya bakışımın çok değiştiğini düşünmüyorum.
Tatlı Maya’ belki biraz daha gündelik hayatın içinden, daha sıcak hikaye anlatmak istedim. Birbirinden farklı üç kadının yollarının kesişmesiyle başlayan hikaye. Onların birbirlerine destek olmalarını, zamanla birbirlerinin hayatında yer edinmelerini anlatıyoruz. Ben hala insanların birbirleriyle kurdukları ilişkilerin çok şey değiştirebileceğine inanıyorum. Tatlı Maya benim sinemamda düşüncenin devamı.
Tatlı Maya, Antalya Altın Portakal Film Festivali’ndeki dünya prömiyerinin ardından Boğaziçi Film Festivali’nde seyirciyle buluştu. Filmin ilk kez izleyici karşısına çıktığı gösterimler sizin için nasıl deneyimdi? Seyircilerle araya gelmek, filmi sizin farklı gözle değerlendirmenize neden oldu ?
filmi tamamladıktan sonra seyirciyle buluşturmak her zaman ayrı heyecan. Çünkü siz filmi yaparken her sahnesiyle, her ayrıntısıyla uzun süre uğraşıyorsunuz. Ama seyirci hikayeyi ilk kez görüyor sizin belki hiç düşünmediğiniz yerlerden bakabiliyor. yüzden ilk gösterimler benim için her zaman çok özeldir.
Antalya’ çok güzel gösterimimiz. Özellikle kadın seyircilerin karakterlerle güçlü bağ kurduğunu görmek beni mutlu. Gösterim sonrasında güzel tepkiler aldık. Ardından Boğaziçi Film Festivali’nde seyirciyle buluştuk. Orada film üzerine konuşma fırsatımız. yönetmen olarak buluşmaları çok önemsiyorum. Çünkü bazen seyircinin sahneye ya karaktere verdiği tepki, sizin filme başka açıdan bakmanızı sağlayabiliyor.