Bahtin’den Campbell’a kadar pek çok düşünürü derinden etkilemiş olan, masal incelemeleri konusunda çığır açan önemli eser, Propp’un “Masalın Biçimbilimi” adlı çalışmasıdır. eser, Saussure’ün artsürem eşsürem kavramlarını Rus masallarında görünür kılmakla kalmayıp, aynı zamanda biyolojiden “morf” kavramını kullanarak disiplinlerarası bakış açısı geliştirmiştir. Mehmet Rifat’ın giriş yazısında belirttiği üzere, Propp’un çalışması, anlatı çözümlemesi alanında önemli dönüm noktası olmuştur.
Propp, 1915’te Biçimciler okulunun önde gelen isimlerinin toplandığı Puşkin seminerine katılmış 1928’ önemli metni kaleme alarak, masalların göstergeleri arasındaki ilişkileri sistematik şekilde ortaya koymuştur. zamana kadar yapılan masal incelemelerinin çoğunda bilimsel niteliğin eksik olduğunu belirten Propp, artsüremli incelemeden önce eşsüremli çalışmaların yapılması gerektiğini savunmuştur. Önceki araştırmaların yöntemsel eksikliklerini vurguladıktan sonra, masalın tanımını yaparak önceki çalışmalardaki tanımlama gruplama özelliklerini ele almış tanımlamaların ne yönden yetersiz kaldığını göstermiştir. Örneğin, olağanüstü masalların konularına göre bölünmesinin pratikte olanaksız olduğunu, konuların iç içe geçmiş bütün oluşturduğunu ifade etmiştir.
“Demek ki, anlatının özelliklerini anlatı olarak incelemeden, masalı tarihsel gerçekliğe dayandırmak, çabayı gerçekleştiren araştırmacıların çok fazla bilgili olmalarına karşın, yanlış sonuçlara götürmektedir.” (s. 18) Propp, kendi çalışması için kendisine yol gösteren araştırmaları yeterince takdir ettikten sonra, biçimcilik yaklaşımına yönelmektedir. “Parçanın, betimlemede, bütünden önce yer alması gerektiği konusunda Veselovski aynı düşünceyi tığımıza göre, sorunu çözmek zorundayız: birincil öğeleri Veselovski’nin yaptığından değişik biçimde ayırmakla gerçekleşebilir.” (s. 17) Veselovski, motif konuyu ayırma konusunda Propp için yol gösterici teknik ortaya koymuşsa yöntemi sadece genel ilke olarak gördüğü için uygulamada yetersiz kalmıştır. Propp’un başarısının kaynağında, uygulanabilir bilimsel geçerliliği olan yöntem geliştirmesi yatmaktadır.
Yöntem AraçlarPropp, “Yöntem Gereç” bölümünde araştırma amacını net şekilde belirler. Aarne Thompson’ın dizininde yer alan masallardan 300. 749. numaralar arasındaki masalları inceleyerek, oluşturucu bölümleri ortaya koymakta bölümler arasındaki bağlantıyı açığa çıkarmaktadır. süreçte, masalların sayısını yüz masala düşürerek daha derin inceleme yapmaktadır. Kişilerin işlevlerini anlamak için ayrı bölüm ayırmış bölümde işlevin gösterdiği eylemin kısa betimlemesini, kısa tanımını işlevi belirten simgeyi kullanmıştır.
üç kısım, Propp’un masalların geneline uygulayacağı formüle dönüşecektir. Günümüzde bile geçerliliğini koruyan formül, kahramanın evden uzaklaşmasını, yasaklarla karşılaşmasını, yasağı çiğnemesini, düşmanın bilgi edinmeye çalışmasını, bilgi toplamasını nihayetinde kahramanın eve dönüşünü içerir. Propp, işlevleri simgelerle temsil eder; örneğin, evden kovulma için “B¹” simgesini kullanır. Keloğlan örneğinde olduğu gibi, kahraman evleneceği kızı hastalığından kurtarmak için Kaf Dağı’nı aşarak maceralar yaşamaktadır. Propp, her olayı simgesel dille ifade ederek okuyucunun bildiği masallarla simgeleri görselleştirmesine olanak tanır.
Ancak Propp, bazı işlevlerin temayülden sapabileceğini belirtse durumla karşılaşma ihtimalinin oldukça düşük olduğunu ifade. durumun, dünyanın algılanışı dil ilgili olduğunu düşündüğümde, Hint-Avrupa dilleri dışında başka dil ailelerinde masalları incelesek farklı örüntüyle karşılaşma olasılığını sorgulamak kaçınılmazdır. Propp yerde soruyu gündeme getirir olağanüstü masalların tek biçimli olduğu ön kabulüyle aynı kaynaktan çıkıp çıkmadıklarını sorgular. Ancak, biçimbilimcinin konuda kesin yanıt verme hakkı olmadığını, tarihçilerin filologların daha yetkili olduğunu belirtir; çünkü biçimbilimciler yalnızca biçimsel yapıyı ortaya koymakla sorumludurlar.
Sonuç olarak, Propp otuz işlev saptamış işlevlerin hepsinin tek eksene bağlı olduğunu göstermiştir. Kitabın sonunda Meletinski’nin makalesi yer almaktadır. makaleden öğrendiğimize göre, Lévi-Strauss Greimas gibi düşünürler Propp’un biçimsel yeniliğini kendi perspektiflerinden güncelleyerek ele almışlardır. makale, Lévi-Strauss karşısında savunma olarak değerlendirilebilir biçimbilimin genel hatlarını çizmektedir. Propp’un çalışması, “Masalın Biçimbilimi” kadar değerli oluşturmaktadır.
Olağanüstü Masalların DönüşümleriPropp, “Olağanüstü Masalların Dönüşümleri” makalesinde masalların kökenine değişimine odaklanmaktadır. Biçimbilimin oluşturucu bölümlere yüklediği anlamı açığa çıkarmakta, “mekanik birleşme” sayesinde özel öğelerin değişiminin genel oluşumun özellikleriyle uyumunu bozmadan gerçekleştiğini ortaya koymaktadır. Propp, biçimlerin din kökenli olması durumundan bahsederken, dinsel biçimin birincil, masalın ise ikincil kabul edilmesi gerektiğini vurgular. Özellikle arkaik dinlerde durumun geçerli olduğunu belirtmesi oldukça ilginçtir.
Pagan inanışlarından metinlerinden birçok unsurun devşirildiği bilinmektedir; nedenle, dini belgelerin daha eski tarihlere dayanmadığı durumlarda görüş geçerli olmayabilir. Ayrıca, rastlantısallık olgusu üzerinde durarak, Rigveda Baba Yaga arasındaki benzerliğin aslında bağıntı yerine tamamen tesadüfi benzeşme olabileceğini ifade. Sonuç olarak, Propp şöyle der: “Olağanüstü masal eski dinlerden gelir ama çağdaş din masallardan gelmez.” (s. 157) Aziz Georgius’un ejderhayı öldürmesi meselesinin masallarla doğrudan ilişkisi olduğu malumdur burada masalların baskınlığından Kilise’nin birleşmeyi zorla kabul ettiğinden bahsedilmektedir.
tür örneklerde bazı durumların heteronom olgular olarak karşılaştırma dışında tutulması gerektiği söylese kökenlerin göz önüne alınmasının önemini vurgulamaktadır. Masalın hangi olguları kendi dünyasına çekip değiştireceği incelendiğinde ise, masalın yalnızca kendi kuruluşundaki biçimlere uygun olan unsurları kendine çektiği, başka unsurları anlatıya dahil etmediği sonucu ortaya çıkmaktadır.
Kurmacanın yapısal boyutu açısından Propp’un çalışması, masal araştırmaları için temel teşkil etmektedir. alana ilgi duyan herkesin eseri geciktirmeden okuması gerektiğini düşünüyorum. Kendi adıma, Kahramanın Sonsuz Yolculuğu‘nu eseri okuduktan sonra tekrar okuyacağım kesin.
0 mek0 Komik0 Sinirli0 Sıkıcı0 Şaşırmak Propp’un Masal Biçimciliği: Temel Kavramlar Yöntem Normal (100%)- Yazı Boyutunu Ayarla Okuma rahatlığı için seçin
- Küçük 100% Dev
