ABD Başkanı Donald Trump İran Dışişleri Bakanı Yardımcısı Kazım Garibabadi iki ülke arasındaki savaşı bitirecek anlaşmaya varıldığını doğruladı.
Trump kendi sosyal medya hesabı Truth Social' "İran İslam Cumhuriyeti anlaşma tamamlandı" yazdı. "Hürmüz Boğazı'nın hiçbir kısıtlama olmaksızın açılmasını aynı zamanda ABD'nin deniz ablukasının derhal kaldırılmasını onayladığını" söyledi. ekledi: "Petrol akmaya başlasın!"
Trump daha sonra 19 Haziran Cuma anlaşmanın imzalanmasının ardından boğazdan petrol akışının başlayacağını belirtti.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD İran arasında barış anlaşmasına varıldığını ilk duyuran isimlerden biri. Şerif, “Yoğun görüşmelerin ardından, Amerika Birleşik Devletleri İran İslam Cumhuriyeti arasında barış anlaşmasına varıldığını duyurmaktan memnuniyet duyuyoruz” açıklamasını yaptı. Trump'ın ımının ardından İran devlet televizyonu Pakistan Başbakanı'nın açıklamasına dayanarak Tahran'ın ABD anlaşmaya vardığını duyurdu.
Ardından İran Dışişleri Bakanı Yardımcısı Kazım Garibabadi, devlet televizyonuna telefonla bağlanarak ABD anlaşmanın olacağını resmi imza töreninin 19 Haziran' günü İsviçre' gerçekleşeceğini doğruladı.Garibabadi, “Lübnan dahil olmak üzere çeşitli cephelerdeki savaşın askeri operasyonların derhal kalıcı olarak sona erdirileceği akşam duyurulacak”. Garibabadi ayrıca, ABD’nin İran’a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılacağını söyledi.
Anlaşmada neler var?
İran’ın yarı resmi haber ajansı Mehr, ABD İran arasında imzalanacak 14 maddelik mutabakat taslağının ayrıntılarını duyurdu ancak maddeler henüz iki ülke tarafından resmen teyit edilmedi.
Mehr’e göre taslakta öne çıkan başlıklar şöyle:
ABD İran arasında, Lübnan dahil tüm cephelerde kalıcı ateşkes ilan edilmesi; ABD’nin İran’ın iç işlerine karışmama taahhüdü; ABD deniz ablukasının 30 gün içinde kaldırılması; Hürmüz Boğazı’nın İran’ın düzenlemeleri çerçevesinde yeniden açılması; İran petrolü enerji ürünlerine yönelik yaptırımların kaldırılması; İran’ın nükleer silah üretmeme taahhüdünü yinelemesi; ABD’nin bölgede asker sayısını artırmama yeni yaptırım uygulamama sözü vermesi.
Taslakta ayrıca ABD müttefiklerinin İran için en az 300 milyar dolar değerinde yeniden inşa planları sunmasından söz edildiği belirtildi.
Mehr’in haberine göre İran, dondurulmuş fonlarının yarısı serbest bırakılmadan, petrol yaptırımları askıya alınmadan deniz ablukası kaldırılmadan nihai müzakerelere başlamayacak.
Nihai anlaşmanın ise Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanması hedefleniyor.
Hürmüz açılacak ?
Anlaşmanın en kritik başlıklarından biri Hürmüz Boğazı. Dünya petrol sıvılaştırılmış gaz taşımacılığının en önemli geçiş noktalarından biri olan boğazın kapalı kalması, savaş boyunca küresel enerji fiyatlarını yukarı çekmişti. İki ülke arasında en kritik noktalardan biriydi.
İSTANBUL (Medyascope) – ABD Başkanı Donald Trump İranlı yetkililer, savaşı sona erdirecek ön anlaşmaya varıldığını duyurdu. Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ABD ablukasının kaldırılması beklenirken, İran’ın nükleer programı, Lübnan cephesi yaptırımlar konusunda asıl pazarlık 60 günlük ateşkes sürecine bırakıldı.
Haberin özeti:
ABD Başkanı Donald Trump İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Washington Tahran arasında savaşı sona erdirecek mutabakata varıldığını açıkladı. Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerin ardından duyurulan anlaşmanın, 19 Haziran Cuma günü İsviçre’ imzalanması bekleniyor.
Trump, kendi sosyal medya platformu Truth Social’dan yaptığı açıklamada, “İran İslam Cumhuriyeti anlaşma tamamlandı”. ABD Başkanı, Hürmüz Boğazı’nın açılmasını ABD donanmasının İran’a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılmasını onayladığını belirtti.
Trump’ın mesajı kısaydı: “Petrol akmaya başlasın.”
Ancak anlaşmanın duyurulmasının ardından ortaya çıkan tablo, savaşın sona ermesi için önemli eşik aşılsa pek çok kritik başlığın hâlâ müzakere masasında olduğunu gösterdi. Hürmüz Boğazı’nın ne zaman hangi koşullarda açılacağı, İran’ın nükleer programının geleceği, Lübnan’daki çatışmaların gerçekten durup durmayacağı yaptırımların hangi takvimle kaldırılacağı belirsizliğini koruyor.
Anlaşma ne zaman imzalanacak?Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD İran arasında barış anlaşmasına varıldığını ilk duyuran isimlerden biri. Şerif, “Yoğun görüşmelerin ardından, Amerika Birleşik Devletleri İran İslam Cumhuriyeti arasında barış anlaşmasına varıldığını duyurmaktan memnuniyet duyuyoruz” açıklamasını yaptı.
Şerif’e göre iki taraf, “Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal kalıcı olarak sona erdirildiğini” ilan.
Resmi imza töreninin ise 19 Haziran’ İsviçre’ yapılması bekleniyor.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Garibabadi İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada anlaşmanın sonuçlandırıldığını doğruladı. Garibabadi, “Lübnan dahil olmak üzere çeşitli cephelerdeki savaşın askeri operasyonların derhal kalıcı olarak sona erdirileceği akşam duyurulacak”.
Garibabadi ayrıca, ABD’nin İran’a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılacağını söyledi.
Hürmüz Boğazı açılıyor ?Anlaşmanın en kritik başlıklarından biri Hürmüz Boğazı. Dünya petrol sıvılaştırılmış gaz taşımacılığının en önemli geçiş noktalarından biri olan boğazın kapalı kalması, savaş boyunca küresel enerji fiyatlarını yukarı çekmişti.
Trump, Hürmüz Boğazı’nın açılması konusunda net ton kullandı. “Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın. Petrol aksın!” diyen Trump, ABD deniz ablukasının kaldırılması için talimat verdiğini açıkladı.
Ancak başlıkta zamanlama koşullar net değil. Trump daha sonra, boğazın açılmasının anlaşmanın cuma günü imzalanmasına bağlı olduğunu bunun mayın temizliği amacıyla yapılacağını söyledi.
İran’ın yarı resmi haber ajansı Mehr ise Hürmüz Boğazı’nın “İran’ın düzenlemeleri çerçevesinde” 30 gün içinde yeniden açılacağını aktardı. ifade, ABD Avrupa başkentlerinin vurguladığı “koşulsuz serbest geçiş” beklentisiyle tam olarak örtüşmüyor.
İngiltere, Fransa, Almanya İtalya liderleri ortak açıklamalarında Hürmüz’ seyrüsefer serbestisinin yeniden tesis edilmesi gerektiğini vurguladı. İngiltere Başbakanı Keir Starmer anlaşmayı, “savaşı sona erdirmek, bölgesel istikrarı sağlamak Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak için atılmış son derece önemli adım” olarak nitelendirdi.
"Biraz zaman alabilir"
BBC ekonomi muhabiri Jonathan Josephs, anlaşmanın ardından Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiğinin savaş öncesi seviyelere dönmesinin biraz zaman alabileceğini söylüyor.
Nakliye şirketlerinin anlaşmanın yürürlükte kaldığını görmek isteyeceklerini belirten Josephs, "Dünyanın en büyük deniz taşımacılığı şirketleri, mürettebatlarının gemilerinin güvenliğinin en büyük öncelikleri olduğunu defalarca vurguladı" diyor.
Nükleer program ne olacak?
Hayır. Anlaşmanın en büyük eksiklerinden biri
ABD-İran savaşının en temel gerekçelerinden biri olarak sunulan İran’ın nükleer programı, açıklanan ön mutabakatla çözülmüş değil. başlık, 60 günlük ateşkes döneminde yürütülecek daha kapsamlı görüşmelere bırakıldı.
Trump, İran’ın nükleer silaha sahip olmasına izin verilmeyeceğini kez daha söyledi. Ancak ABD Başkanı’nın New York Times’a verdiği mesaj, sürecin hâlâ kırılgan olduğunu gösterdi. Trump, Tahran’ın nükleer anlaşmaya varamaması halinde ABD’nin askeri saldırıları yeniden başlatabileceğini söyledi.
İran ise nükleer programının barışçıl olduğunu savunmayı sürdürüyor. Tahran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun akıbeti, önümüzdeki müzakerelerin en zor başlıklarından biri olacak.
ABD’ başlık yakından izleniyor. Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham, anlaşmayı memnuniyetle karşıladığını ancak nükleer müzakereleri “yakından izleyeceğini” söyledi. Graham, ABD yasalarına göre İran’la yapılacak herhangi nükleer anlaşmanın Kongre’nin incelemesine oylamasına sunulacağını hatırlattı.
Türkiye’ye teşekkür
Türkiye anlaşmayı memnuniyetle karşıladı.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “ABD İran arasındaki savaşın sona erdirilmesi amacıyla varılan mutabakatı memnuniyetle karşılıyoruz”. Fidan, tamamlayıcı görüşmelerin yapıcı tutumla sürdürülmesini umduklarını söyledi bölgesel barış güvenliğin korunması için tüm ülkelerin sağduyulu davranması gerektiğini vurguladı.
AKP Genel Başkanı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan anlaşmaya ilişkin yaptığı açıklamada, “Tüm dünyanın uzun süredir ihtiyaç duyduğu haberin bölgemizde kalıcı huzur güven ortamının tesisine vesile olmasını yürekten temenni ediyorum”.
Erdoğan, imzalar atılana kadar gerilimi tırmandıracak söylem, tahrik eylemlerden kaçınılması gerektiğini söyledi. Cumhurbaşkanı ayrıca olası sabotajlara karşı dikkatli olunması çağrısı yaptı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise arabuluculuk sürecine destek veren Katar, Suudi Arabistan Türkiye’ye teşekkür.
: Anadolu Ajansı, BBC, Medyascope.
