2025-2026 bahar yarıyılında İstanbul Teknik Üniversitesi İç Mimarlık Bölümü TES121E Project II stüdyosu kapsamında hazırlanan “QUAD 121” performans sergisi, Samuel Beckett’in hareket, ritim tekrar üzere dayalı Quad adlı eseri üzerinden geliştirilen yedi haftalık araştırma, tasarım, üretim performans sürecinin çıktısı olarak gerçekleştirildi.Dr. Ethem Gürer Gör.Dr. Gözde Gökdemir yürütücülüğünde gerçekleştirilen stüdyo çalışmasında öğrenciler, performansın mekanla kurduğu ilişkiyi araştırarak hareket, ritim tekrar kavramlarını sahne tasarımı, kostüm, ses, ışık sergi bileşenleri aracılığıyla yeniden yorumladılar.
Görsel 1: Quad 121 Sahne tasarımı performansı.
Tiyatro pratiğinde mekân, performansın gerçekleştiği fiziksel çevreyi tanımlamanın ötesinde, hareketi yönlendiren, ilişkileri kuran deneyimi biçimlendiren dinamik bileşendir. yaklaşım doğrultusunda kurgulanan stüdyo süreci, öğrencilerin Beckett’in “Quad I” “Quad II” eserlerini inceleyerek oyunun mekânsal performatif yapısını analiz etmeleriyle başladı. Dört figürün belirli rotalar boyunca ilerlediği, tekrar eden hareket dizilerinin ritmik sistem oluşturduğu hareketlerin ortak merkez etrafında örgütlendiği yapı, öğrencilerin geliştirdiği tasarım araştırmalarının çıkış noktasını oluşturdu.
Görsel 2: Tasarım sürecini aktaran zaman çizelgesi.
Süreç başlangıcında her öğrenci, Quad’a ilişkin kendi yorumunu geliştirerek kolajlar, çizimler, diyagramlar, maketler sahne önerileri üretti. Hareketin izleri, yönelimler, karşılaşmalar, tekrarlar boşluklar farklı temsil araçları aracılığıyla araştırıldı. Ortaya çıkan bireysel çalışmalar, Beckett’in eserine ilişkin farklı okuma biçimlerini görünür kılan geniş tasarım arşivi oluşturdu. Bireysel araştırmaların ardından öğrenciler, ortak tasarım dili etrafında araya gelerek kolektif üretim süreci yürüttüler. Seçilen öneri, sınıfın tamamının katkısıyla yeniden geliştirilerek performansın serginin temel mekânsal kurgusuna dönüştürüldü. süreçte sahne, kostüm, ses, ışık grafik bileşenler aynı mekânsal sistemin parçaları olarak ele alındı.
Görsel 3: Sergileme elemanı bileşenleri.
Projenin final aşaması, İTÜ Taşkışla Kampüsü’nde yer alan Sinan Holü’nde geliştirilen performans sergi tasarımıyla şekillendi. Sinan Holü’nün ölçeği, sirkülasyon yapısı mekânsal karakteri, performansın organizasyonunda belirleyici rol üstlendi. Sahne kurgusu, izleyici yerleşimi sergileme düzeni, mekânın mevcut özellikleri üzerinden yeniden ele alındı. Böylece performans için mevcut mekânın potansiyelleri tasarımın temel bileşenlerinden biri hâline geldi.
Görsel 4: Quad 121 Performans.
Sergi tasarımı, performansın arka planında kalan üretim süreçlerini görünür kılan kurgu etrafında geliştirildi. Süreç boyunca üretilen maketler, kostüm çalışmaları, maske denemeleri, sahne araştırmaları mekânsal analizler performans alanını merkeze alan plan çerçevesinde sergilendi. kurgu sayesinde ziyaretçiler, tamamlanmış performans ürününün yanı sıra, performansı oluşturan araştırma tasarım sürecini takip edebildi.
Performans mekânında kullanılan geometrik kurgu hareket aksları, Beckett’in eserindeki geometrik organizasyondan referansla geliştirildi. Sahne platformu üzerinde tanımlanan rotalar, hareketin ritmini görünür kılan katman oluştururken; sahne içerisinde konumlanan hacimler oyuncuların yönelimlerini tanımlayan mekânsal imgeler olarak kullanıldı. Hareket mekân arasındaki ilişki, performansın temel anlatı araçlarından biri hâline gelerek üretimi şekillendirdi.
Ses, ışık kostüm tasarımları mekânsal sistemin tamamlayıcı bileşenleri olarak ele alındı. Sahne düzleminde yer alan çizgisel ışık tasarımı sahne geometrisini, hareket akslarını ritmik geçişleri destekleyen katman oluşturarak performansın atmosferini şekillendirdi. Oyuncuların hareket yönlerini görünür kılarak performansı yönlendirirdi. Her performans oyuncusu özelinde ayrı ayrı tasarlanan kostüm maskeler ise performansın anonim kolektif karakterini güçlendiren araç olarak kullanıldı.
Final performansı dört öğrenci tarafından sahnelendi. Bununla birlikte performansın mekânsal kurgusu, sahne elemanları, kostümler, maskeler, grafik tasarım ürünleri, sergi düzeni uygulama süreci dâhil olmak üzere tüm çalışma, 28 öğrencinin katılımıyla kolektif olarak geliştirildi. Farklı ölçeklerde üretilen fikirler, araştırmalar tasarım kararları ortak performans sergi deneyiminde araya geldi.
Görsel 6: Stüdyo ekibi.
“QUAD 121”, birinci sınıf temel tasarım eğitimi kapsamında araştırma, temsil, üretim uygulama süreçlerini bütüncül çerçevede ele alan stüdyo deneyimi sundu. Samuel Beckett’in Quad eserinden hareketle geliştirilen çalışma, hareketin mekânı nasıl ürettiğini, mekânın ise performansı nasıl biçimlendirdiğini araştıran kolektif tasarım süreci olarak gerçekleştirildi.
Stüdyo Yürütücüleri
.Dr. Ethem Gürer,.Gör.Dr. Gözde Gökdemir
Stüdyo Öğrencileri
Aıhemaıtı Aısıma, Bahriye Nur Akçay, Berra Simay Öztürk, Caner Çelik, Ceren Dumanlı, Ceren Gümüş, Deniz Özgencil, Duru Ceyran, Duru Kurtoğlu, Ece Duman, Elif Kıyıldı, Elif Zeynep Sözbir, Esmanur Genç, Gülernaz Turgut, Kerem Arın, Mehmet Serhat Kevser, Melike Atalık, Meryem Irmak Öztekin, Munise Sena Avşar, Naz Tekin, Nisa Nur Çalışkan, Sude Ebrar Avcı, Sudenaz Altındaş, Tuana Özdemir, Yaren Selen Kılıççeker, Zeynep Aktay, Zeynep Meryem Yavuz, Zeynep Naz Yüksel
