ABD İran heyetleri, İslamabad Mutabakatı’nın uygulanmasına ilişkin ilk teknik görüşmeler için İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında araya geldi.
Pakistan Katar’ın arabuluculuğunda yapılan görüşmelerin ilk günü, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik tehditleri nedeniyle gergin başladı. Buna rağmen İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, görüşmelerin ardından “ilerleme” sağlandığını açıkladı.
Arakçi, görüşmelerin yerel saatle 03.00’ten sonra sona ermesinin ardından yaptığı açıklamada, “Pakistan Katar arabuluculuğu, Lübnan’daki savaşı sona erdirmek için önemli ilerleme sağladı”.
Katar Pakistan Dışişleri Bakanlıklarının yayımladığı ortak açıklamada, Bürgenstock'taki görüşmelerin ilk gününün olumlu yapıcı atmosferde geçtiği aktarılan açıklamada, teknik müzakerelerin sürdürülmesi için mekanizma oluşturulması dahil çeşitli alanlarda ilerleme kaydedildiğine işaret edildi.
60 günlük yol haritası
Tarafların, imzalanan mutabakat zaptı doğrultusunda arabuluculuk çabalarının siyasi yönlerini denetlemek üzere üst düzey komite kurulması konusunda anlaştıklarına dikkat çekilen açıklamada, baş müzakerecilerinin nükleer konusunun yanı sıra yaptırımlarla ilgili komiteye düzenli raporlar sunacağına işaret edildi.
Tarafların nihai anlaşmaya 60 gün içinde ulaşılmasını hedefleyen yol haritası üzerinde uzlaştığı belirtilen açıklamada, kapsamda yeni teknik görüşme turunun derhal başlatılmasının önünün açıldığı kaydedildi.
Açıklamada ayrıca, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişini sağlayacak şekilde herhangi olay yanlış anlaşılmanın önüne geçmek amacıyla mutabakat zaptının 5. paragrafında belirtilen süre boyunca taraflar arasında iletişim kanalı oluşturulduğu bilgisi yer.
Tarafların ayrıca gerilimi düşürmek amacıyla çalışma grubunu kurma konusunda anlaştığına işaret edilen açıklamada, mutabakat zaptında belirtildiği üzere Lübnan'daki askeri operasyonların durdurulmasını sağlamak amacıyla kurulacak çalışma grubunun, iki tarafın yanı sıra Lübnan'ı kapsayacağı ifade edildi.
İlgili konuların tümünü ele almak üzere Bürgenstock'taki teknik görüşmelerin hafta boyunca devam etmesinin planlandığı vurgulanan açıklamada, müzakerelerin nihai anlaşmayla sonuçlanması için arabulucu ülkeler Katar Pakistan'ın çabalarını sürdürecekleri belirtildi.
Açıklamada ayrıca, Katar Pakistan'ın İran ABD'ye diplomatik çözümlere bağlılıkları anlaşmazlığın barışçıl yollarla çözülmesine yönelik çabaları nedeniyle teşekkür ettiği, sürece destek veren ülkelere takdirlerini sunduğu ifade edildi.
İran: Lübnan savaşını sonlandırmak için ilerleme kaydedildi
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, ABD yürütülen müzakerelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Lübnan’daki çatışmaları önleme amacıyla kurulacak çalışma grubunun gerçek test olacağını söyleyen Erakçi, “Pakistan-Katar arabuluculuğunda Lübnan savaşını sonlandırmak için ilerleme kaydedildi.” ifadelerini kullandı.
Erakçi ayrıca ülkesine uygulanan petrol ihracatına yönelik kısıtlamaların kaldırıldığını ablukanın sona erdiğini vurgulayarak, İran’ın dondurulmuş varlıklarının kısmının serbest bırakıldığını söyledi.
İran ABD arasında varılan mutabakat
İran ABD, Pakistan aracılığında yapılan müzakere süreci kapsamında 14 Haziran' savaşın durdurulması taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesini öngören 14 maddelik mutabakata vardıklarını duyurmuştu.
İslamabad Mutabakatı adı verilen mutabakat zaptı, 18 Haziran' İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girmişti.
Mutabakat, Lübnan dahil olmak üzere savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın açılması, ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması gibi maddeleri içeriyor.
Mutabakat zaptının imzalanmasının ardından tarafların, nihai anlaşmaya varılması için İran'ın nükleer programı yaptırımların kaldırılması gibi konularda kısa süre içinde 60 günlük müzakere sürecine başlaması bekleniyor.
Nükleer program yaptırımlar masada
ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance başkanlık. Heyette ABD özel temsilcisi Steve Witkoff Trump’ın damadı Jared Kushner yer. İran tarafını ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi temsil.
Vance’in görüşmelere pazartesi günü katılıp katılmayacağı netleşmedi. ABD Başkan Yardımcısı, müzakerelerin başında yaptığı açıklamada, “Önümüzdeki soru Birlikte daha ne kadarını başarabiliriz? Yeni sayfa açabilir miyiz?”.
ABD heyetinin 60 günlük görüşme sürecinde İran’ın nükleer programına ilişkin anlaşmaya varmaya çalışacağı belirtiliyor. Mutabakat, İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu en azından seyreltmesini öngörüyor. Ancak Tahran’ın gelecekte uranyum zenginleştirme hakkı dahil birçok başlık hala çözümsüz.
İran devlet medyasına göre Tahran heyeti, nükleer başlıklarda görüşmelere başlanması için mutabakatın bölümlerinin uygulanmasını şart koşuyor. Bunlar arasında İran petrol ihracatına ABD muafiyetleri tanınması dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması bulunuyor.
Arakçi, sosyal medya ımında İran’ın petrol petrokimya ihracatı için muafiyetler, bazı dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması İran için yeniden inşa kalkınma planının başlatılması konusunda kazanım sağladığını söyledi.
ABD tarafı iddialara ilişkin henüz açıklama yapmadı.
Kaynaklar: bianet, T24, Anadolu Ajansı
