“Türkiye NATO üyesi. Bazıları Türkiye’yi öyle görmüyor ama aslında. NATO’nun güçlü üyesi. muhtemelen onu (.C Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı) çok mutlu edecek şey yapacağım.”
ABD Başkanı Donald Trump
ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Kongre’deki bazı üyelerin itirazlarına rağmen Türkiye’ye değeri 700 milyon doları aşan onlarca savaş uçağı motorunun satışına ilişkin resmi bildirimini Kongre’ye iletti.[1] Trump yönetiminin Türkiye’nin yerli KAAN savaş uçağı programı için General Electric’in 700 milyon ABD dolarının üzerinde değerindeki F110 turbofan motorlarının satışını ilerletme kararı, 2026 yılının stratejik açıdan en önemli NATO havacılık gelişmelerinden biri olarak hızla öne çıkmakta olup aynı zamanda Washington Ankara arasında hesaplı jeopolitik yeniden yapılanmaya işaret etmektedir. Önerilen onlarca GE F110-GE-129 veya F110-GE-129E motorunu içeren paket, Türk Havacılık Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından geliştirilen KAAN beşinci nesil savaş uçağı programının erken seri üretim yolunu doğrudan destekleyecektir. Kararın zamanlaması, Beyaz Saray’ın Türkiye’yi artık izole edilmesi gereken yaptırım sorunu olarak değil, Karadeniz, Doğu Akdeniz, Orta Doğu Hint-Pasifik bölgelerinde yoğunlaşan rekabet ortamında dengeli yeniden ilişki kurmayı gerektiren stratejik açıdan vazgeçilmez NATO gücü olarak gördüğünü gösteriyor.[2] adım, önümüzdeki ay Ankara’ yapılacak kritik NATO zirvesi öncesinde Trump’ın önemli müttefik olarak gördüğü Türkiye Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan için önemli jest niteliğinde.[3]
Başkan Trump: “Türkiye’yi muhtemelen çok mutlu edecek şey yapacağım” NATO Zirvesi Öncesi Ankara -Washington YakınlaşmasıABD Başkanı Donald Trump, savunma sanayisinde geniş yankı uyandıran hamlenin hemen öncesinde, Oval Ofis’te basın mensuplarının sorularını yanıtladı. Gazetecilerin, Türkiye’ye jet motoru tedariki askeri uçak programlarına yönelik soruları üzerine konuşan Trump, Ankara yürütülen müzakerelerde olumlu yaklaşım sergileyeceğinin sinyallerini verdi. Türkiye’nin özellikle savunma sanayisi anlamında çok önemli yere sahip olduğunu vurgulayan Trump, “Türkiye’nin devasa savunma sanayi tabanı. ABD dahil NATO ittifakının her yerinde faaliyet gösteren 3 bin şirketi. kadar güçlü ki, insanlar Türkiye’nin askeri açıdan ne kadar büyük olduğunu bilmiyorlar. Erdoğan sayesinde (Türkiye’nin) çok güçlü ordusu.” değerlendirmesini yaptı. NATO Zirvesi’ne Erdoğan için gittiğini vurgulayan ABD Başkanı, “Erdoğan gel dedi, gidiyorum” şeklinde konuştu. [4] Trump, Erdoğan’ın son bölgesel çatışmalar sırasında tarafsız kalma kararını vurguladı. Türk liderin İran’la olası savaşa girmek için en güçlü adaylardan biri olduğunu belirtti. Trump’a göre Erdoğan, doğrudan kendisinin isteği üzerine çatışmanın dışında kaldı. ABD Başkanı, Erdoğan’ın tutumunun kısmen İsrail’e yönelik eleştirel tavrından etkilendiğini sözlerine ekledi. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, görüşmeler sırasında Türkiye’nin stratejik önemini vurguladı.[5]
Başkan Donald Trump’ın yönetimi, Türkiye’ye 700 milyon dolardan fazla değerde onlarca jet motoru satma niyetini resmen Kongre’ye bildirdi. Amerika Birleşik Devletleri yönetimi, Türkiye Cumhuriyeti yürütülen savunma sanayisi iş birliği kapsamında kritik adıma imza. Trump yönetimi, Türk Hava Kuvvetleri’nin operasyonel kabiliyetini doğrudan etkileyecek olan piyasa değeri 700 milyon doları aşan jet motorlarının satışına ilişkin resmi bildirimini Kongreye iletti. Yasal onay mekanizmalarının başlatılması anlamına gelen hamle, iki ülke arasındaki askeri ilişkilerde yeni döneme işaret ediyor. Tedarik süreci, Türkiye’nin milli muharip uçağı KAAN için General Electric firmasından tedarik edilecek motorları hedefliyor. General Electric firması tarafından üretilen motorlar, Türkiye’nin savunma alanında daha fazla kendine yetebilme çabaları kapsamında 2016’ başlatılan büyük proje olan ilk yerli savaş uçağı KAAN’a güç verecek. Ankara’nın askeri alanda dış kaynaklara olan ihtiyaçlarını asgariye indirme vizyonunun merkezinde yer alan KAAN, ülkenin en kritik savunma yatırımları arasında gösteriliyor. Yaklaşık 700 milyon doları aşkın bütçeye sahip olan anlaşma kapsamında alınacak motorlar, Türkiye’nin ilk yerli savaş uçağının operasyonel gücünü oluşturacak.[6]
Türkiye’nin 2019’ Rus hava savunma sistemlerini satın alması, Amerika Birleşik Devletleri ilişkileri bozdu Ankara’ya yönelik Kongre desteğini engelledi. Buna karşılık Washington, yaptırımlar uyguladı Türkiye’yi F-35 savaş uçağı programından çıkardı. Kongre ayrıca, Ankara S-400 sistemlerine sahip olduğu sürece Türkiye’ye F-35 satışını yasaklayan yasa çıkardı Rus sistemlerinin ABD yapımı savaş uçakları için güvenlik riski oluşturduğunu belirtti. zamandan beri, Türkiye’nin Trump döneminde Washington daha sıcak ilişkiler kurmasına rağmen, durum iki ülke arasında önemli gerilim noktası olmaya devam.[7] Trump Erdoğan’ın çevresindeki ekipler, iki liderin araya gelmesinin beklendiği Ankara’daki NATO zirvesinden önce, ideal olarak hızlı çözüm arıyorlar.[8]
Kaan Savaş Uçağı F-35 Krizinin Aşılmasında S-400 Füzesi Faktörü Gelişmelerin Arka PlanıTürkiye, beşinci nesil savaş uçağı KAAN’ı kendi bünyesinde üretmişti. Ancak Türkiye’nin ciddi savunma gücü olarak ortaya çıkışını müjdelemesi beklenen uçak, an için, özellikle ABD Kongresi’nin bürokratik mekanizmalarında sıkışıp kalan ihracat lisansları nedeniyle yerde kalmıştı. DİB Hakan Fidan, “KAAN’ın motorları Kongre’ bekliyor,” demiştir. “ lisanslar çıkana kadar üretime başlanamaz. “Fidan’ın sözleri uyarıydı. 2026 yılının başlarında, jeopolitik hava, Kongre’nin tereddüdünün giderek daha maliyetli görünmesine yol açacak şekilde değişmişti. NATO zirvesi Türkiye’ yapılacaktı.
Prototip KAAN savaş uçaklarının, yer kritik testlerinin tamamlanmasını müteakiben, 30 Ağustos Zafer Bayramı’nda uçması beklenmektir.Rusya’nın NATO’nun doğu kanadına yönelik baskısı azalmamıştı. Kararsız üyelerin hangi yöne eğilim gösterdiği sorusu artık teorik olmaktan çıkmıştı. Washington, önceki on yıl boyunca, müttefiklerinin birbiri ardına sessizce önlem almaya başlamasını izlemişti. Her vakanın kendine özgü açıklaması vardı. Ancak genel tabloyu açıklamak daha zordu. bizi Washington’ işlerin nasıl yürüdüğüne getiriyor, çünkü “Kongre itirazları” ifadesi, gerçekliğin gerektirdiğinden daha dramatik tabloyu çağrıştırıyor. Silah İhracat Kontrol Yasası uyarınca, yürütme organı büyük yabancı askeri satışlardan önce Kongre’yi bilgilendirir. Trump yönetimi bunu zaten yaptı. 15 günlük süreç başladı. Kongre itiraz edebilir. Bireysel üyeler protesto edebilir, basın toplantıları düzenleyebilir mektuplar yazabilir. Haziran 2026’ Türkiye için onaylanan 80’den fazla GE F110 motoru için resmi bildirim Kongre’ye gönderildi.
F-110 uçak motoru bremzede tam takat kontrolündeduyuru, NATO zirvesinden günler önce yapıldı kamuoyuna ittifak dayanışmasının göstergesi olarak sunuldu. Özel olarak bakıldığında, hesaplamaydı: Pekin’e kaptırılacak nüfuz kendi yolunu bulmaya bırakılan müttefik nedeniyle devam eden tereddüdün maliyeti, iç siyasi rahatsızlıktan daha ağır basıyordu. Ancak Türkiye’nin en çok açılmasını istediği kapıyı açmıyor. F-35 hâlâ ulaşılamaz durumda geri dönüş yolu, asıl sınır dışı etme kararını tetikleyen, Türk topraklarında bulunan Rus hava savunma sistemi S-400’den geçiyor. Ankara’nın, sistemi satın aldığını meselenin kapanmış sayılması gerektiğini, motor anlaşması gibi iyi niyet jestlerinin NATO uyumunu gösterdiğini savunması, Washington’ın S-400’ün NATO varlıklarının yakınındaki varlığının, hiçbir diplomatik yakınlığın tamamen çözemeyeceği devam eden istihbarat riski oluşturduğu yönündeki görüşüyle aynı değildir. Trump yönetimi, seleflerine kıyasla burada daha yaratıcı çözümlere açık olduğunu gösterdi. Önceki yönetimler döneminde sessiz kalan seviyelerde, anda sessiz görüşmeler gerçekleşiyor. Trump’ın kendisi ilişkinin yürümesini istediğini, Türkiye’yi dış politika çevrelerinden farklı gördüğünü başkalarının reddettiği düzenlemeleri değerlendirmeye hazır olduğunu açıkça belirtti. isteğin gerçek çözüme, depolama anlaşmasına, hizmet dışı bırakma anlaşmasına veya her iki tarafın zafer ilan etmesine olanak tanıyan teknik çerçeveye dönüşüp dönüşmeyeceği gerçekten belirsizliğini koruyor. Konuya yakın birçok kaynağa göre, ortak denetim altında pasif müttefik aracılığıyla kurulabilecek depolama düzenlemesinin önündeki en büyük engel Rusya’dır. aşamada Türkiye, en azından henüz, Rusya böyle gerilim kaynağının gündeminde olmasını istemiyor. [9]
F-35 Satışındaki Kongre Hukuki Bariyerin Aşılması🔍 İlgili Haber: Erdoğan: F-35 Programına Yeniden Dahil Edilmek Gereklidir
Öte yandan, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarına yeniden dahil edilmesine yönelik olası adımların ABD yönetimi tarafından kapsamlı şekilde değerlendirildiğini belirtti. Vance, sürecin Amerikan yasaları ilgili güvenlik kriterleri çerçevesinde yürütüldüğünü ifade ederken, nihai karar mekanizmasının çok katmanlı inceleme gerektirdiğini vurguladı. Son raporlar, Ankara’nın F-35 satın almasını engelleyen Rus sistemine hâlâ sahip olduğunu gösteriyor; arada Beyaz Saray Türkiye’ye 700 milyon dolarlık jet motoru satışını ilerletiyor.[10]Vance’ın açıklamaları, Trump’ın Türkiye savunma iş birliğine dair son dönemde verdiği olumlu mesajlarla birlikte değerlendirilirken, Washington’ Ankara ilişkilerde yeni sayfa açılabileceği ihtimalini yeniden gündeme taşıdı. Fransız basını, gelişmeler hakkındaki değerlendirmesinde, “NATO Zirvesi’nde Erdoğan Trump arasındaki görüşme oldukça kritik. Türkiye’nin F-35 yolunda önünün açılması bekleniyor. Tarih belli, Temmuz ayı içerisinde programa dönüşleri olacaktır” görüşünü ileri sürmüştür. Bununla birlikte, Trump’ın siyasi desteğinin süreci hızlandırabileceği ancak Kongre onayı çeşitli teknik güvenlik sertifikasyonlarının tamamlanmasının zorunlu olduğu hatırlatıldı. nedenle olası geri dönüş senaryosunun kısa vadede değil, aşamalı süreçte şekillenebileceği değerlendirildi. Öte yandan diplomatik kaynaklar, Türkiye’nin F-35 programına dönüş ihtimalinin yalnızca askeri değil, aynı zamanda NATO içi dengeler ABD’nin bölgesel stratejisi açısından kritik başlık olduğuna dikkat çekiyor.[11] ABD yasaları, Türkiye’nin F-35 programına yeniden katılmak istemesi durumunda S-400 sistemini işletmesine veya bulundurmasına izin vermiyor. Ancak ABD’nin Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack, Aralık ayında Trump Erdoğan arasındaki sıcak ilişkinin iki tarafın “ konuda neredeyse on yıldır yaptığımız en verimli görüşmeleri” gerçekleştirmesine yardımcı olduğunu söylemişti.
KAAN, Türkiye’nin savunma sanayiinde dışa bağımlılığı azaltma hedefi kapsamında 2016’ başlatılan en önemli projelerden biri olarak görülüyor. Türkiye, uçakla uzun vadede hava kuvvetlerinin savaş uçağı ihtiyacının bölümünü yerli imkanlarla karşılamayı hedefliyor. Ancak KAAN projesinde motor konusu kritik başlıklardan biri olmayı sürdürüyor. Türkiye nihai aşamada yerli motor geliştirmeyi hedeflese ilk üretim test süreçlerinde ABD üretimi General Electric motorlarına ihtiyaç duyuluyor.[12]Trump yönetimi ilk olarak 24 Haziran Türkiye’nin 2019’ satın aldığı S 400 Rus savunma sistemleri nedeniyle bazı Kongre üyelerinden gelen itirazlara rağmen satış sürecini ilerletmeyi planladığını duyurmuştu. ABD Dışişleri Bakanlığı, Kongre’ye gönderilen bildiriminde, “ABD hükümeti siyasi, askeri, ekonomik, insan hakları silahların kontrolü ilgili hususları göz önünde bulundurarak ürünlerin ihracatına izin vermeye hazır” ifadesini kullandı. Kongre, satışı engellemek isterse, ortak tasarıyı sunmak için 15 günlük süreye sahip.
Türkiye’nin 2019’ Rus hava savunma sistemlerini satın alması, ABD müttefiki olan Türkiye’ye yönelik Kongre desteğini sekteye uğrattı; ancak milletvekilleri nihayetinde 2024’te F-16 savaş uçaklarının satışını onayladı. düşüncelerin kısmı hala devam ediyor. ABD’li yetkilinin aralarında bulunduğu iki kaynağa göre, Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi’nin en kıdemli Demokrat üyesi New Yorklu Temsilci Gregory Meeks, gayri resmi inceleme sürecinde itirazlarını dile getirmiş pakete onay vermemiştir.[13] Böyle tasarının her iki kanattan geçmesi gerekiyor. New Hampshire Temsilcisi Chris Pappas, sosyal medya ımında, “ABD yasalarını ihlal etmeye güvenilir, demokratik müttefiklerimizi tehdit etmeye devam ederken Erdoğan’ın hükümetini ödüllendiremeyiz” dedi “Türkiye’ye kesinlikle F-35 yok” diye ekledi.[14] Kongre, satışı engellemek istiyorsa, 15 gün içinde ortak karşıt görüş bildiren karar tasarısı sunmak zorunda. tür karar tasarısının her iki meclisten geçmesi gerekecek Trump tarafından veto edilebilir.[15] Kaynaklara göre, itirazına rağmen satışın gerçekleşmesine ilişkin kararın önümüzdeki günlerde kesinleşmesi ardından Dışişleri Bakanlığı’ndan Kongre’ye resmi bildirim yapılması bekleniyor. Kongre inceleme süreci, yasa koyucuların büyük satışlar konusunda görüş bildirmelerine olanak sağlamak üzere tasarlanmıştır, ancak ABD yönetimi satışı gerçekleştirmek isterse itirazlar bağlayıcı değildir. Trump yönetimi, çeşitli silah satışlarına ilişkin Kongre’nin koyduğu kısıtlamaları ya hiçe saydı ya hiçe saymakla tehdit. Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, “Genel politikamız gereği, devam eden silah transferleri hakkında yorum yapmıyoruz. Kongre resmi yazışmalar resmi kanallar aracılığıyla yürütülmektedir”.[16]
Türkiye, F-16 Block 70 savaş uçaklarını beklemektedir Sonuç Olası Gelişmeler- kısa analizin temel ana fikri olarak belirtmek gerekir ki, ABD Başkanı Trump’ın oval ofisteki tarihi açıklaması, kritik zamanlama diliminde, stratejik sonuçları önceden planlı, 5-7 Temmuz tarihlerinde icra edilecek NATO zirvesi öncesinde Ankara’ya verilen güçlü desteğin kuverden fiile çıkmasıdır.
- Trump’ın açıklaması, ‘’Yeniden Güçlü NATO’’nun inşa edilmesi Atlantik İttifakı’nın masaya yatırılacağı Ankara NATO Zirvesi Yeniden Güçlü-ABD ilişkilerinde uzun süredir yaşanan güven eksikliğinin giderilerek, yeni paradigma değişikliğinin iki tarafın hayati çıkarları doğrultusunda, gelecek 20 yıl içinde çıkacak stratejik meydan okumalara NATO’nun ikinci Büyük Ordusu Türk Silahlı Kuvvetleri’nin güçlendirilmesi için önemli fırsattır. Kaldı ki, NATO Genel Sekreteri Rutte’nin belirttiği üzere, Türk Savunma Sanayii, Avrupa NATO ordularının modernizasyonu ortak üretimi için güçlü çevik potansiyele, yetişmiş insan gücü, tecrübe Pazar payına sahiptir. İspanya Hürjet, İtalyaTB-3 satışları, Çek Cumhuriyeti balistik füze üretimi, Romanya, Portekiz’e savaş gemisi satışları masadaki somut örneklerdir.
- NATO, yeni çabuk karar alma, hızlı askeri reaksiyon, yeni taktik nükleer silahların konuşlanması, yeni karargâh askeri üs yapılanmaları gibi hayati kararlar alırken, İncirlik Hava Üssündeki nükleer silahların modernizasyonu için, Türk Hava Kuvvetleri2nin F-35 uçaklarının süratle teslimatı, NATO Hava savunmasını güçlendirecektir.
- hayati nokta ise ABD uçak sanayiinin, Çin Rusya’nın yanı sıra, Japonya, Almanya, Fransa, İsveç, Brezilya gibi havacılıktaki yeni aktörlerin artan uluslararası rekabet baskısı karşısında Türkiye pazarına uçak motorları satışı fevkalade önemli fırsattır. yandan, Türkiye’nin İspanya ortaklığını ilerlettiği HÜRJET savaş uçakları motorları, F-16 Block- 70 tedariki yedek parça satışları, F-35 projesinde ortak üretime tekrar katılım, her iki Müttefik ülkenin hayati çıkarlarına uygun olup, ‘’Kazan- Kazan ‘’ ilkesi yeni pencerelerin somut örneklerini teşkil edebilecektir.
- Türkiye, Ağustos ayında uçması beklenen prototip KAAN Savaş uçakları için 10 adet GE-F110 motoruna sahiptir. Gelecek 80 motor, 2020 yılında 20 adet uçağın Türk Hava Kuvvetlerine teslimatını hızlandıracak önemli gelişmedir. Kanaatimizce, Kritik Eşik aşılmıştır.
- Belirtmek gerekir ki, hızla değişen uluslararası jeopolitik jeoekonomik konjonktür, ABD’nin Çin kaçınılmaz rekabetindeki kırılmalar, devam eden Ukrayna, Gazze, Lübnan, İran Savaşlarının yayılma riski, kritik hammadde tedariki dünya deniz ticaretini tehdit eden Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, İran’ın nükleer silahlarının önlenmesi, Karadeniz-Akdeniz-Körfez bölgesinde ateşkes sürdürülebilir barışın tesisinde ABD siyasal askeri eliti, NATO üyesi Türkiye’nin etkin diplomatik askeri gücünü dikkate almaktadır.
- Türkiye, 2019’ Rus yapımı S-400 savunma sistemlerini satın aldıktan sonra F-35 programından hukuka aykırı olarak projeden çıkarılmıştır. Birçok Demokrat milletvekili motor satışına karşı çıktı Türkiye’ye herhangi F-35 satışına karşı uyarıda bulunmaktadır. Ana gündemdeki 80 adet F100 GE jet motorlarının satışı için Kongrenin, satışı engellemek için ortak ret kararı sunmak üzere 15 günlük sürede tıkanıklık olmayacağı kanaatindeyim.
Yeniden Güçlü NATO Atlantik İttifakı’nın masaya yatırılacağı Ankara NATO Zirvesi öncesinde, Türkiye’nin NATO bölge güvenliğindeki rolünün artacağı, Rusya savaş değil, kabul edilebilir ateşkes Avrupa’nın olası nükleer savaşa sürüklenmesinin önlenmesinde tarihi kararlar alınacağı varsayılmaktadır.
🔍[1]
[2]
[3]
[4]
[5]
[6]
[7]
[8]
[9]
[10]
[11]
[12]
[13] https://www.internazionale.it/ultime-notizie-reuters/2026/06/24/exclusive-us-to-move-forward-with-turkey-jet-engine-sales-ahead-of-nato-summit-sources-say
[14]
[15]
[16]https://www.internazionale.it/ultime-notizie-reuters/2026/06/24/exclusive-us-to-move-forward-with-turkey-jet-engine-sales-ahead-of-nato-summit-sources-say
