Çalışmaları yıldan fazladır süren Kürt sorunu çözüm sürecinin hukuki belgesi olan "çerçeve yasa", "Milli Dayanışma Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi" ismiyle 5 Ağustos Çarşamba günü 360 vekilin imzasıyla TBMM Başkanlığı'na sunuldu. Teklif, 7 Ağustos Cuma günü Adalet Komisyonu’nda, 9 Ağustos Pazar günü Genel Kurul' görüşülerek Meclis'ten geçecek.
Görüşmelerin hafta sonu tamamlanamaması halinde düzenlemenin en geç 11 Ağustos Salı günü Meclis'ten geçirilmesi hedefleniyor. Yasanın kabul edilmesinin ardından TBMM'nin, yeni yasama yılının başlayacağı 1 Ekim'e kadar çalışmalarına ara vermesi bekleniyor.
Yasa neleri kapsıyor?
TBMM'ye sunulan "Milli Dayanışma Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi"nde belirli hükümlüler için ceza infazının ertelenmesi, sürecin Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığındaki kurul tarafından izlenmesi, silah mühimmatın kayıt altına alınması, başvuru süresinin altı ay olarak belirlenmesi düzenlemeyi uygulayan kamu görevlilerine hukuki güvence sağlanmasına ilişkin hükümler yer. Kanunun amaç faaliyetleri kapsamında verilen görevleri yerine getiren kişilere görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluk doğmayacak.
12 maddelik yasa teklifinin yürürlüğe girmesi için Milli Güvenlik Kurulu tarafından PKK/KCK bağlantılı her türlü oluşumun kendini feshettiğini silahların tamamen bırakıldığını tespit teyit etmesi şartı aranacak. şartların yerine getirilmesi durumunda, "örgütü kurma veya yönetme, üyelik, bilerek isteyerek yardım, propaganda, örgüt faaliyeti kapsamındaki suçlar terörün finansmanına ilişkin suçlar" ilgili soruşturma, kovuşturma kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri ertelenecek. Ancak af olmayacak.
Buna göre, suçlar kapsamında zamanaşımı süreleri olmaksızın 15 yılın altındaki suçlarda 5 yıl, 15 yılın üzerindeki suçlarda ise 10 yıl ceza ertelemesi öngörülüyor. sürelerin sonunda gerekli şartların yerine getirilmesi hâlinde cezanın düşmesi öngörülüyor.
Ancak düzenlemeyle, "örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu" 1 Haziran 2005 yılından önce ağırlaştırılmış müebbet cezası alanlar veya ağırlaştırılmış müebbet yükümlülüğü doğuran suçlar, yasa kapsamı dışında tutulacak. Böylece, fesih kararı alan PKK’nın hapisteki lideri Abdullah Öcalan'ın yasadan yararlanamayacak.
Kimler yararlanacak?
Teklifin 6'ncı maddesine göre, örgütün fiili varlığına son verdiğinin kontrolü altındaki tüm silah mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi tespitin Milli Güvenlik Kurulu kararıyla Resmi Gazete' yayımlanması halinde, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçundan mahkum olanlar 1 Haziran 2005'ten önce işlenen suçlar nedeniyle müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanlar hariç olmak üzere, belirli hükümlülerin cezalarının infazı ertelenebilecek.
Toplam 15 yıl veya daha az hapis cezası alanların infazı 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis ya müebbet ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanların infazı 10 yıl süreyle infaz hakimi kararıyla ertelenecek. Erteleme süresi içinde terör suçlarından birinin işlenmesi halinde, infaz hakimi tarafından erteleme kararının kaldırılarak cezanın infazının devamına karar verileceği kabul edilecek.
İzleme mekanizmaları
Teklifin 7'nci maddesine göre, kanunun uygulanmasının takibi koordinasyonu için Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında Adalet, Dışişleri, İçişleri Milli Savunma bakanları Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı MGK Genel Sekreterinden oluşan kurul kurulacak. Kurul gerektiğinde alt komisyonlar oluşturabilecek ilgili kurum temsilcilerini toplantılara davet edebilecek.
Kurul, örgütün tasfiyesine ilişkin gelişmeleri dönemsel olarak değerlendirecek, gerekli görmesi halinde adli, idari yasal düzenleme taleplerinde bulunabilecek. Ayrıca infazı ertelenen kişilerle ilgili süreçleri izleyerek, belirli sürelerin geçmesinin ardından soruşturma, kovuşturma mahkûmiyetlerden kaynaklanan hak yoksunluklarının kaldırılmasını ilgili yargı mercilerinden talep edebilecek. Kurulun çalışmaları hakkında TBMM düzenli olarak bilgilendirilecek Meclis bünyesinde İzleme Komisyonu kurulacak.
Silahlar kayıt altına
Teklifin 8'inci maddesine göre, kanun kapsamındaki örgüt mensuplarının teslim ettiği veya beyan ettiği silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde malzemeler kayıt altına alınacak. Uygulamanın usul esasları İçişleri Milli Savunma bakanlıklarınca, güvenlik kurumlarının görüşü alınarak belirlenecek.
Başvuru süresi altı ay
9'uncu maddeye göre, düzenlemeden yararlanmak isteyenlerin, MGK kararının Resmi Gazete' yayımlanmasının ardından 6 ay içinde bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına veya kurulun görevlendireceği kurumlara yazılı başvuruda bulunması gerekecek.
Görevlilere hukuki güvence
Kanun teklifinin 10. maddesinde görev sorumluluklar düzenleniyor. Maddenin ikinci fıkrası, Kanunun amaç faaliyetleri kapsamında verilen görevleri yerine getiren kişilerin görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluğunun doğmayacağını öngörüyor. fıkranın gerekçesinde, Kanunun amacını gerçekleştirmeye yönelik çalışmalar yürüten başta Milli Dayanışma, Kardeşlik Demokrasi Komisyonu üyeleri olmak üzere tüm görevliler bakımından yasal güvence sağlanıyor.
Teklifin 11. maddesi kanunun yayımlandığı tarihte yürürlüğe gireceğini, 12. maddesi kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı'nın yürüteceğini düzenliyor.
Kim ne dedi?Aylardır beklenen yasa tasarısının Meclis Başkanlığı’na sunulması sonrası, siyasilerden açıklamalar geldi.
Öcalan: Henüz her şey çözülmüş değildir
3 Ağustos Pazartesi günü ise Pervin Buldan, Mithat Sancar Özgür Faik Erol’dan oluşan DEM Parti İmralı Heyeti, PKK’nin kendini feshetmesini isteyen açıklamasıyla süreci başlatan Abdullah Öcalan yaptıkları “'çerçeve yasa” görüşmesini Öcalan’ın mesajını yayınladı. Öcalan mesajında şöyle dedi:
“Bin kilometrelik yol adımla başlar. yasa tarihsel sorunu çözmek için yola çıkıyoruz. En az Cumhuriyet’in kuruluşu kadar önemli olacak demokratikleşme sürecinin başlangıcındayız.
Henüz her şey çözülmüş değildir. Ancak negatif yaklaşmayı gerektiren durum yoktur. Önemli olan, adımın doğru anlaşılması herkesin sürecin başarısı için sorumluluk üstlenmesidir.
Siyasetin çıkaracağı yasa, sürecin önünü açacak anahtar niteliğindedir. Demokratik Cumhuriyet’e sonuna kadar kapı aralanmaktadır."
Kurtulmuş: Yeni dönemin kapısını aralayacak
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, yaptığı açıklamada, “Gazi Meclisin çatısı altında yürütülen çalışmaların, devlet aklı millet irfanını aynı amaçta buluşturan eşsiz demokrasi örneği olduğunu” ifade ederek “Farklı siyasi anlayışları böylesine önemli ortak paydada buluşturan çalışmanın, ‘Terörsüz Türkiye’ hedefi doğrultusunda ülkenin iç kalesini tahkim edecek, millî birlik kardeşliği daha güçlendirecek önemli merhale” olduğunu söyledi.
Meclis Başkanı Kurtulmuş, "İnanıyoruz ki adım; siyasi fikri iklimin değişmesiyle, Cumhuriyetimizin ikinci asrında ülkemizin önüne yeni imkânlar fırsatlar sunacak, demokrasimizin güçlenmesini, milletimizin refahının artmasını, güven kardeşliğin pekişmesini sağlayarak yeni dönemin kapısını aralayacaktır”.
Bakırhan: Ortak geleceğimize atılmış imza
DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, tasarıyı imzaladıktan sonra yaptığı açıklamaya süreçte yaşamını yitiren Sırrı Süreyya Önder’i anarak başladı. Çerçeve yasa teklifinin Türkiye siyasi tarihinde yeni sayfa açtığını belirten Bakırhan, “1985’ten 2015’e kadar mesele bağlamında bugüne kadar 11 düzenleme yapıldı. Hiçbirisinden tam sonuç çıkmadı” ifadelerini kullandı.
Teklifin son değil, başlangıç olduğunu söyleyen Bakırhan, “ yasa son durak değil. Tam tersine değerli tarihi başlangıçtır. Yasanın eksiklerini, önemini biliyoruz önemini savunacağız. Bugün attığımız imza sadece metnin altına atılmış imza değil barışa, demokrasiye ortak geleceğimize atılmış imzadır”.
Hatimoğulları: Somut adım atılması umut veriyor
DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları imza sonrası yaptığı konuşmada “ yasa elbette tek başına yüz yıllık sorunu çözebilecek yasa değil. Ama adım atma konusunda, kapıyı aralama konusunda son derece tarihi yasadır” ifadelerini kullandı.
Teklifin “Negatif barıştan pozitif barışa geçiş konusunda önemli evre” olduğunu söyleyen Hatimoğulları, “Silahsız çatışmasız sürecin başlangıcı bakımından somut adımın atılması bizi ilerletme konusunda umut veriyor” dedi şöyle devam etti: “Bizim açımızdan yasa kök yasadır. Bundan sonra demokratikleşmeyle ilgili adımlar atılması, Türkiye’deki bütün farklı halkların inançların sorunlarına çözüm üretecek yeni yasaların çıkarılması bakımından kök yasa niteliği taşımasını diliyoruz.”
Yıldız: Devamı gelecek
Yasa teklifinin Meclis Başkanlığı’na tesliminden sonra AKP Grup Başkanı Abdullah Güler’in yaptığı basın toplantısına katılan MHP’li Feti Yıldız konuya ilişkin olarak “50 yıldır milletimizin başına bela olan terör belasını inşallah kanunun işlemeye başladığı tarihten itibarin tarihin karanlık çöplüğüne gönderiyoruz. elbette devam edecektir. Bundan sonra Siyasi Partiler Kanunu, Seçim Kanunu, İnfaz Hukuku'nda mutlaka değişiklikler yapılacaktır" değerlendirmesinde bulundu. MHP Başkanı Devlet Bahçeli, Öcalan’a umut hakkı isteyen Meclis’e çağırarak süreci başlatan isimdi.
Çelik: Hiçbir üçüncü göze gerek yok
AKP Sözcüsü Ömer Çelik, çerçeve yasa teklifiyle ilgili açıklama yaptı. Çelik, "Tarihi gündeyiz. Kardeşliğimiz için önemli adımlar atıyoruz. Daha özenli dil kullanacağız, hassasiyetleri daha iyi yöneteceğiz".
Çelik’in öne çıkan açıklamaları şöyle:
“Geldiğimiz noktada kanun teklifi verildi. süreçlerle ilgili olarak kimsenin elinde nihai formül. Onun için güven ortamının güvenceye dönüşmesi için, silah bırakmak isteyen terör örgütünü tasfiye etmek isteyenlere yönelik olarak yasal güvencenin oluşması gerektiği konusu son derece önemlidir.
PKK, KCK terör örgütünün Türkiye, Irak, İran, Suriye bütün Avrupa'daki illegal unsurlarla sona ermesi, silahlı terör unsurunu demokrasimiz üzerinde yük olmaktan çıkaracak. Türkiye silahsızlanmayla birlikte tehdidin sona ermesiyle sürecin başarıya ulaşması için gayret etmeye devam edeceğiz.
Hiçbir üçüncü göze gerek. Bütün sürece bakacak olan milli göz. 86 milyon vatandaşımızın tamamıdır.”
