Artı Gerçek - Anayasa Mahkemesi (AYM), Nüfus Hizmetleri Kanunu’nda yer alan “Evlenen kadının kaydı kocasının hanesine taşınır” hükmünün Anayasa’ya aykırı olmadığına hükmetti. Karar oy çokluğuyla alınırken, 5 AYM üyesi düzenlemenin iptal edilmesi gerektiği yönünde karşı oy kullandı.
AYM’nin kararı Resmi Gazete’ yayımlandı.
KADIN ERKEK ARASINDA FARKLI MUAMELE İTİRAZIİstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi, baktığı davada Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 23. maddesinde yer alan düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle AYM’ye başvurdu.
Başvuruda, kadının evlenmesiyle nüfus kaydının baba hanesinden erkek eşin hanesine taşındığı belirtilerek, uygulamanın kadın erkek eşler arasındaki eşitlik ilkesine aykırı olduğu savunuldu. Düzenlemenin kadın aleyhine cinsiyete dayalı ayrımcılık oluşturduğu nüfus kütüğünde erkeğin esas alınmasının meşru amacının bulunmadığı ileri sürüldü.
AYM: NÜFUS KAYDI TEKNİK BİR SİSTEMAYM çoğunluğu ise nüfus kütüğünün idare bünyesinde tutulan teknik kayıt sistemi olduğuna dikkat çekti.
Kararda, kadının kaydının kocasının hanesine taşınmasının kadının hukuki statüsüne veya somut menfaatine doğrudan belirleyici etkisinin bulunmadığı belirtildi. Düzenlemenin hukuk devleti, eşitlik, kişinin maddi manevi varlığını koruma geliştirme hakkı ailenin korunmasına ilişkin Anayasa hükümlerine aykırı olmadığı değerlendirmesi yapıldı.
5 ÜYE: KADIN, ERKEĞİN HANESİNE BAĞLI BİR KAYIT UNSURUNA DÖNÜŞTÜRÜLÜYORKarara karşı çıkan 5 AYM üyesi ise düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğu görüşünü savundu.
4 üyenin ortak karşı oy gerekçesinde, nüfus kayıt sisteminin aile bağlarını göstermesinin mümkün olduğu ancak bunun kadının “erkek eşin hanesine bağlı kayıt unsuruna” dönüştürülmesi yoluyla yapılmasının hukuk devletinin insan onuru eşitliğe dayalı karakteriyle bağdaşmayacağı belirtildi.
Karşı oy gerekçesinde, düzenlemenin evlilik birliği içinde aynı hukuki durumda bulunan kadın erkek arasında cinsiyete dayalı haklı nedene dayanmayan farklı muamele oluşturduğu vurgulandı.
Kadının hukuki kişiliğinin bağımsız birey olarak değil, erkek eşin hanesine bağlı biçimde konumlandırıldığı belirtilen gerekçede, durumun eşler arasındaki eşitliğe dayalı anayasal aile anlayışını zedelediği ifade edildi.
Karşı oyda ayrıca düzenlemenin uluslararası insan hakları hukukunda benimsenen kadın-erkek eşitliği standartlarıyla bağdaşmadığı kaydedildi.
karşı oy gerekçesinde uygulamanın kadın aleyhine olduğu Anayasa’nın “Kanun önünde eşitlik” 10. maddesi “Ailenin korunması çocuk hakları” 41. maddesine aykırılık taşıdığı belirtildi.
AYM çoğunluğunun kararına rağmen, karşı oy gerekçeleri evlilik sonrasında kadının nüfus kaydının erkek eşin hanesine taşınmasının cinsiyet eşitliği, kadınların bağımsız hukuki kişiliği eşler arasındaki eşitlik açısından tartışılmaya devam edeceğini ortaya koydu. (ANKA)
