İspanya’nın kuzeydoğusundaki Aragon bölgesi, hızlı izin süreçleri sayesinde önümüzdeki 10 yılda 60 milyar avroyu aşması beklenen veri merkezi yatırımlarıyla Avrupa’nın önemli dijital altyapı merkezlerinden birine dönüşüyor. Bölge yönetimi, uygun projelere sağladığı hızlandırılmış izin mekanizmasıyla bazı onay süreçlerini yıllardan 12 ayın altına indirirken Amazon Web Services, Microsoft şirketler milyarlarca avroluk yatırımlar planlıyor. Hızlı büyüme bölgeye ekonomik değer kazandırırken veri merkezlerinin elektrik, su, arazi kullanımı çevresel etkileri nedeniyle İspanya’ yeni düzenleme tartışmalarını beraberinde getiriyor.
Aragon Veri Merkezi Yatırımlarını Hızlı İzinlerle ÇekiyorAragon’un veri merkezi yatırımları açısından öne çıkmasının temel nedenlerinden biri, bölgesel yönetimin büyük altyapı projeleri için uyguladığı hızlı izin sistemi olarak öne çıkıyor. Bölge, uluslararası kablo bağlantılarının kesişim noktasında bulunmasının yanı sıra geniş arazi yenilenebilir enerji kaynaklarıyla teknoloji şirketlerine yatırım açısından elverişli koşullar sunuyor.
Aragon yönetimi, uygun projelere “Aragon Genel İlgi Projesi” olarak adlandırılan PIGA statüsünü verebiliyor. PIGA statüsü, planlama kararlarının hızlandırılmasını, arazi kamulaştırma süreçlerinin kolaylaştırılmasını yerel vergi avantajlarının uygulanmasını sağlıyor.
Bölgesel yönetim ayrıca yatırımcıların izin başvurularını takip edebilmesi için tek noktadan hizmet sunuyor. Şirketler, proje başvurularıyla ilgili destek alırken ilerleme durumuna ilişkin haftalık bilgilendirmeler alabiliyor. Bölge yönetimine göre düzenlemenin temel amacı güvenlik veya çevre koşullarından vazgeçmek değil, karmaşık idari süreci daha düzenli hale getirerek zaman kaybını azaltmak.
Amazon Web Services, Aragon’daki veri merkezi yatırımlarının en büyük aktörlerinden biri olarak öne çıkıyor. Şirket, Zaragoza’nın kuzeyindeki Villanueva Gallego çevresinde yeni tesisler inşa ederken bölgedeki bulut hizmetleri yapay zekâ altyapısına toplam 33,7 milyar avro yatırım yapmayı planlıyor.
Amazon’un Aragon yatırımı, şirketin ABD dışındaki alandaki en büyük yatırımı olarak ifade ediliyor. Yeni tesislerin izin süreçlerinin büyük bölümü yaklaşık yıl içinde tamamlanırken süre, Avrupa’daki büyük altyapı projelerinde görülen uzun ruhsatlandırma dönemleriyle karşılaştırıldığında oldukça kısa kalıyor.
Bölgesel verilere göre Aragon, Amazon’un yanı sıra Microsoft teknoloji şirketlerinin düzineden fazla büyük veri merkezi projesini hızlandırılmış süreçten geçirdi. Microsoft’un bölgedeki yatırım planı ise 10 milyar avroya kadar çıkıyor.
Aragon’daki hızlı izin sistemi, yatırımcıların yanı sıra kamu denetimi açısından kaygı taşıyan uzmanların eleştirilerine konu oluyor. Eleştirilerin merkezinde, idari süreçlerin kısaltılmasıyla halkın projeleri inceleme itiraz etme fırsatının daralması bulunuyor.
Devlet destekli Bilimsel Araştırmalar Yüksek Konseyi’nde görev yapan araştırmacı Manuel Garcia, kamuoyu incelemesinin kapsamlı şekilde yapılmasının zorlaştığını savunuyor. Amazon’un projesine ilişkin yaklaşık 25 bin sayfalık belgenin 2024 yılının sonunda halkın incelemesine yalnızca 23 gün süreyle açılması, Garcia tarafından gerçek anlamda değerlendirme yapılması açısından yetersiz bulundu.
Çevre kuruluşu Ecologistas en Acción Amazon’a verilen hızlandırılmış izin sürecine karşı hukuki girişimde bulundu. İspanya’ büyük veri merkezi yatırımını hedef alan ilk davalardan biri olarak değerlendirilirken uzmanlar yargı sürecinin tesislerin faaliyete geçmesinden sonraya sarkabileceğine işaret ediyor.
Avrupa Komisyonu, veri merkezi yatırımlarında izin süreçlerinin hızlandırılmasını içeren yeni düzenleme önerileri üzerinde çalışırken Amazon Microsoft Aragon’daki uygulamayı olumlu örnek olarak gösterdi. Amazon, PIGA sürecinin şirketlerin idari yükünü azalttığını başvuru işlemlerinin tamamlanma süresini kısalttığını belirtirken mevzuata uyumun korunduğunu savundu.
Microsoft Aragon’un veri merkezi projelerine öncelikli sadeleştirilmiş izin incelemesi sunduğunu belirterek bölgedeki uygulamanın yerel yasalara uyumla birlikte yürütüldüğünü ifade. Merlin Properties’in 1,2 milyar avroluk veri merkezi projesi hızlandırılmış süreç kapsamında ilerleyen yatırımlar arasında yer alıyor.
Bölgedeki şirketler açısından hukuki öngörülebilirlik yatırım kararlarının önemli unsurlarından biri haline geliyor. Microsoft, uzun vadeli yatırımların sürdürülebilmesi için hukuki kesinlik, öngörülebilirlik istikrarlı koşulların korunması gerektiğini vurgularken Amazon İspanya’nın uzun vadeli yatırımları destekleyecek düzenleyici yaklaşımı sürdürmesini istiyor.
Aragon’daki hızlı yatırım süreci, İspanya merkezi hükümetinin veri merkezlerine yönelik daha sıkı elektrik su kuralları hazırladığı döneme denk geliyor. Veri merkezlerinin artan enerji tüketimi geçen yıl yaşanan büyük elektrik kesintisinin ardından hazırlanan yeni düzenlemeler, sektör temsilcileri enerji şirketlerinin yanı sıra Aragon yönetiminin eleştirilerine neden oluyor.
Yeni kuralların çok milyar avroluk yatırımların ekonomik fizibilitesini etkileyebileceği savunuluyor. Aragon’daki iktidar partisi Halk Partisi’nin ekonomi alanındaki yöneticilerinden Alberto Nadal, önerilen düzenlemenin kabul edilmesi halinde bazı projelerin yeniden değerlendirilebileceğini belirterek elektrik şebekesinin genişletilmemesini eleştirdi.
İspanya’ 29 Kasım için erken seçim kararı alınması düzenlemenin geleceğine ilişkin belirsizliği artırıyor. Amazon Web Services Microsoft ise bölgedeki yatırım planlarında aşamada değişiklik olmadığını açıkladı.
Aragon’un deneyimi, Avrupa’nın yapay zekâ altyapısını büyütme hedefleri açısından daha geniş tartışmanın parçası haline geliyor. Avrupa Birliği’nin veri merkezi kapasitesini yedi yıl içinde üç katına çıkarma hedefi bulunurken Aragon gibi hızlı izin veren bölgeler, yapay zekâ altyapısındaki yatırımların hızlandırılması açısından örnek gösteriliyor.
AWS, Aragon’ faaliyet gösterdiği bölgelerde eğitim sürdürülebilirlik gibi alanlara yönelik yerel toplum programlarına 30 milyon avro harcayacağını açıkladı. Şirketin yaklaşımı, büyük veri merkezi yatırımlarının yalnızca tesis enerji altyapısı üzerinden değil, yerel ekonomik sosyal katkılar üzerinden değerlendirilmesi gerektiği tartışmasını güçlendiriyor.
Ekonomi araştırma kuruluşu Fedea’dan Judith Arnal, veri merkezi yatırımlarının bölgesel ekonomik getirilerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Aragon’un önündeki temel konu, yatırımların hızını korurken elektrik, su, arazi çevresel denetim üzerindeki etkileri yönetmek olacak.
