Artı Gerçek - Halkların Eşitlik Demokrasi Partisi (DEM Parti) Grup Başkanvekilleri Gülistan Kılıç Koçyiğit Sezai Temelli, staj çıraklık sürelerinin sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesini öngören kanun teklifini Meclis Başkanlığı’na sundu.
Teklifin gerekçesinde sosyal güvenliğin, bireyleri çalışma yaşamı boyunca karşılaşabilecekleri risklere karşı koruyan, yaşlılık döneminde gelir güvencesi sağlayan insan onuruna yaraşır yaşamın temelini oluşturan sosyal hak olduğu belirtildi. Sosyal güvenliğin kapsamının yalnızca sigortalılık statüsüne veya ödenen primlere indirgenemeyeceği vurgulandı.
Gerekçede, 1999 2006 yıllarında kabul edilen, 2008’ önemli hükümleri yürürlüğe giren düzenlemelerle emeklilik koşullarının ağırlaştırıldığı, emekli aylıklarının hesaplanma yöntemlerinin değiştirildiği sosyal güvenliğin koruyucu niteliğinin zayıflatıldığı kaydedildi.
STAJ ÇIRAKLIK SÜRELERİ EMEKLİLİK HESABINA DAHİL EDİLECEKTeklifin gerekçesinde, zorunlu staj çıraklık kapsamında işyerlerinde bulunan, uygulamalı eğitim gören birçok durumda üretim süreçlerine fiilen katılan kişilerin sigortalılık bildirimlerinin emeklilik bakımından gerekli bütün sigorta kollarını kapsamadığına dikkat çekildi.
Stajyer çırakların çalışma yaşamına erken yaşta katılmalarına sigortalılık işlemlerine tabi tutulmalarına rağmen dönemleri emeklilik haklarının belirlenmesinde esas alınan sigortalılık başlangıcı olarak kullanamadıkları belirtildi.
Temel sorunun kişilerin sosyal güvenlik sistemine hiç dahil edilmemesi değil, sisteme emeklilik haklarını doğuracak kapsamda dahil edilmemesi olduğu ifade edildi. İşyerinde geçirilen süreler için sigortalılık bildirimi yapılırken dönemlerin emeklilik koşullarının belirlenmesinde dikkate alınmamasının, sigortalılık kapsamı çalışma yaşamındaki fiilî durum arasında uyumsuzluk yarattığı kaydedildi.
Gerekçede, staj çıraklık dönemlerinin emeklilik hesabında dikkate alınmamasının yalnızca sigortalılık başlangıç tarihini değil, kişilerin emeklilik hakkına hangi koşullarda ne zaman ulaşabileceğini etkilediği vurgulandı. Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) kapsamında yapılan düzenlemelerin ardından staj çıraklık başlangıcı emekliliğe esas kabul edilmeyen çok sayıda kişinin benzer durumdaki kişilerle aynı haklardan yararlanamadığı belirtildi.
GEÇMİŞ DÖNEMLER İÇİN BORÇLANMA İMKÂNITeklifte, sosyal güvenlik sisteminde farklı süreler için borçlanma hakkı tanınmasına rağmen zorunlu staj çıraklık dönemlerinin kapsamda değerlendirilmemesinin giderilmesi gereken eksiklik olduğu ifade edildi.
Düzenlemeyle zorunlu staj çıraklık kapsamında geçirilen sürelerin malullük, yaşlılık ölüm sigortaları bakımından değerlendirilmesi, dönemlere ilişkin işe giriş tarihlerinin emekliliğe esas sigortalılık başlangıcı olarak kabul edilmesi geçmiş dönemlerde ortaya çıkan hak kayıplarının giderilmesi amaçlanıyor.
Teklif ayrıca kapsamı kanunla belirlenecek stajyer, çırak, kursiyer bursiyerlerin sosyal güvenlik primlerinin İşsizlik Sigortası Fonu aracılığıyla değil, fiilen çalıştıkları işverenler tarafından karşılanmasını öngörüyor.
5510 SAYILI KANUN’ DEĞİŞİKLİK ÖNGÖRÜLÜYORTeklifin maddelerine göre, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nun geçici 12’nci maddesinin ilgili hükümleri 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun 53’üncü maddesinin belirli bendi yürürlükten kaldırılacak. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 41’inci maddesine staj çıraklık sürelerinin borçlanılmasına imkân tanıyan yeni bent eklenecek.
Kanuna eklenmesi öngörülen geçici maddeyle, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki çıraklık, staj eğitim sürelerinin sigorta başlangıç tarihinin hesaplanmasında dikkate alınması amaçlanıyor. Bunun için kişilerin yürürlük tarihinden itibaren 3 ay içinde talepte bulunması geriye dönük borçlanma yapması öngörülüyor.
