Apple’ın iOS klavyesinde, bazı siyasi ifadeler hassas kelimelerin otomatik metin önerilerine kaydırarak yazma özelliğine girmesini engelleyen gizli filtre bulundu. Araştırmacı Derik Kauffman, farklı dillerdeki kelime ifade varyasyonlarıyla birlikte listenin yaklaşık 100 bin girdiye ulaştığını belirledi. Apple, kullanıcıların istedikleri ifadeleri elle yazabildiğini savunurken filtrede hangi kelimelerin neden yer aldığına ilişkin ayrıntılı açıklama yapmadı.
iOS Klavyesi Bazı Siyasi İfadeleri Otomatik Olarak ÖnermiyorAraştırmacı Derik Kauffman’ın ortaya çıkardığı liste, Apple’ın iPhone klavyesinde çalışan tahminli metin sisteminin hangi ifadeleri önermediğini gösteriyor. Listede küfür, cinsellik, uyuşturucu şiddetle ilişkili kelimelerin yanı sıra siyasi tartışmalara konu olan ifadeler bulunuyor. İngilizce örnekler arasında Donald Trump için kullanılan “Dictator Trump” Joe Biden’a yönelik “Sleepy Joe” ifadeleri yer alıyor.
Kauffman, listenin Apple’ın işletim sisteminin derinliklerinde saklandığını farklı dillerde ayrı kelime grupları içerdiğini aktardı. Araştırmacının yayımladığı internet sitesi, filtrelenen ifadelerin kapsamını ortaya koyarken listenin farklı yazım biçimleri kelime varyasyonlarıyla genişlediğini gösteriyor. Kauffman, Çince karakterleri hesaba katmadan yaptığı ihtiyatlı hesaplamada yaklaşık 100 bin kelime ifade girdisine ulaştı.
Filtre, kullanıcıların belirli kelimeleri yazmasını tamamen engellemiyor. iPhone sahipleri e-posta veya mesaj hazırlarken istedikleri ifadeleri elle girebiliyor; ancak klavye kelimeleri çoğu durumda otomatik tamamlama ya parmak kaydırarak yazma önerilerinde göstermiyor. Kauffman, yaklaşımın doğrudan yasaklama olmadığını ancak milyarlarca yazışmanın gerçekleştiği ekosistemde kullanıcıların dil tercihlerini etkileyebileceğini savunuyor.
Kauffman’ın bulguları, Apple’ın filtreleme sisteminin yalnızca İngilizce ifadelerle sınırlı olmadığını ortaya koyuyor. Hintçe klavyede Hindistan Başbakanı Narendra Modi muhalif siyasetçi Rahul Gandhi’yi hedef alan bazı ifadeler kaydırarak yazma özelliğinde desteklenmiyor. Fransızca klavyede “göç çok yüksek” anlamına gelen ifade, İbranice klavyede ise “işgal altındaki topraklar” karşılığı filtrelenen örnekler arasında bulunuyor.
İngilizce listede “right wing conspiracy” ifadesinin yanı sıra “Tibetan independence” “United Ireland” gibi siyasi veya toplumsal tartışmalarla bağlantılı söz öbekleri yer alıyor. Kauffman, her büyük dilde benzer filtreleme grubunun bulunduğunu belirtiyor. Araştırmacı, listenin kapsamının dil bölgeye göre değiştiğini ifade ediyor.
Filtreleme sistemindeki tutarsızlıklar araştırmanın öne çıkardığı konular arasında yer alıyor. Kauffman, “read smut” ifadesinin kaydırarak yazılabildiğini ancak “read gay smut” söz öbeğinin aynı yöntemle girilemediğini belirtti. örnek, sistemin yalnızca müstehcen içeriklere yönelik genel engelleme uygulamadığına, belirli kelime birleşimlerini ayrı ayrı değerlendirdiğine işaret ediyor.
Kauffman, eylül ayında kaydırarak yazma sırasında bazı ifadelerde klavyenin takıldığını fark ettikten sonra araştırmaya başladı. Araştırmacı, “bad boy” “white man” gibi ifadeleri parmak hareketiyle girmekte zorlanırken “bad girl” “black man” söz öbeklerinin aynı sorunu yaşamadığını gözlemledi.
Kauffman, sorunun kaynağını araştırırken OpenAI Codex Anthropic Claude Code araçlarından yararlandı. çalışma sırasında Apple’ın işletim sisteminde saklanan kelime listesini keşfetti. Reuters’ın iPhone üzerinde gerçekleştirdiği sınırlı testler araştırmacının belirlediği ifadelerin bölümünde otomatik önerilerin çalışmadığını veya kaydırarak yazmanın farklı sonuçlar ürettiğini doğruladı.
Örneğin “United Ireland” ifadesini yazmaya çalışan testlerde klavye zaman zaman “United Iceland” sonucunu verdi. “Sleepy Joe” ifadesi “Sleepy hope” olarak algılanırken “white man” söz öbeği “white mean” biçiminde değişti. “Dictator Trump” ifadesi kaydırarak yazılabilse klavye büyük harf kullanımını korumadı otomatik tamamlama bölümünde farklı öneri sundu.
Tolmo adlı yapay zekâ güvenlik şirketinde mühendis olarak çalışan Matt Suiche listeyi bağımsız biçimde elde ettiğini açıkladı. Suiche, Kauffman’ın bulgularını Apple’ın işletim sistemindeki verilerle karşılaştırdığını sonuçların neredeyse tamamen örtüştüğünü belirtti. Mühendis, listenin yıllardır işletim sisteminin içinde bulunduğunu mesajlaşma uygulamalarındaki insan iletişimini uzun süredir etkiliyor olabileceğini savundu.
Apple, Reuters’a gönderdiği açıklamada listenin büyüklüğünü, hangi ifadelerden oluştuğunu veya siyasi terimlerin neden filtrelendiğini doğrudan doğrulamadı. Şirket, iPhone kullanıcılarının istedikleri kelimeleri yazabildiğini otomatik metin önerilerini geçersiz kılabildiğini belirtti. Apple ayrıca klavyenin uygunsuz veya rahatsız edici ifadeleri önermeyecek şekilde tasarlandığını açıkladı.
Elektronik Sınırlar Vakfı’nda kıdemli hukuk danışmanı David Greene ise filtreleme yaklaşımının bazı istenmeyen veya kışkırtıcı önerileri azaltabileceğini kabul ediyor. Ancak Greene, Apple’ın böyle sistemi kullanması hâlinde kullanıcıların uygulamadan haberdar olması filtreleri kendi tercihlerine göre değiştirebilmesi gerektiğini savunuyor.
Apple’ın tahminli metin teknolojileri daha önce tartışmalara yol açmıştı. Google’ın otomatik tamamlama sistemi, önerdiği arama ifadeleri nedeniyle eleştirilere hukuki süreçlere konu olmuştu. Apple ise geçen yıl iPhone kullanıcılarının sesli dikte sırasında “racist” kelimesini söylediğinde ekranda kısa süreliğine “Trump” ifadesinin belirmesi üzerine açıklama yapmış, sorunun yazılım hatasından kaynaklandığını giderildiğini bildirmişti.
Ortaya çıkan liste, otomatik metin sistemlerinin yalnızca yazım kolaylığı sağlayan araçlar olmadığını, kullanıcıların hangi ifadelerle karşılaşacağını belirleyebildiğini gösteriyor. Apple’ın filtreleme ölçütlerini açıklamaması ise teknoloji şirketlerinin dil önerileri üzerindeki kararlarında şeffaflık kullanıcı denetimi tartışmasını yeniden gündeme taşıyor.
