Artı Gerçek - Çekya'nın başkenti Prag' 15 Kasım Pazar günü yüz binlerce kişi, hükümetin kamu yayıncılarının finansman sistemini değiştirmeyi öngören yasa tasarısını protesto.

Bianet'in The Guardian'dan derlediği habere göre, kamu yayıncıları Çek Televizyonu (ČT) Çek Radyosu'nun (ČRo) bağımsızlığını korumak amacıyla düzenlenen eyleme, organizatörlerin açıklamasına göre 350 binden fazla kişi katıldı. Gösteri, ülke tarihinin en büyük protestolarından biri.

Demokrasi İçin Milyon An (Milion chvilek pro demokracii) adlı sivil toplum hareketinin çağrısıyla düzenlenen eylemin adresi Letná Meydanı'ydı.

Göstericiler, hükümetin kamu yayıncılarını finanse eden zorunlu yayın katkı paylarını kaldırarak finansmanı doğrudan devlet bütçesinden karşılama planına karşı çıktı. Eylemde "Medyayı teslim etmeyeceğiz", "Medyadan elinizi çekin" "Slovakya senaryosunu reddediyoruz" yazılı pankartlar taşındı.

Çok sayıda gösterici, Çekya' çocuklara yönelik televizyon programlarının simgesi haline gelen Večerníček karakterinin üçgen şapkasını taktı. Karakter, kamu yayıncılığını savunmak amacıyla düzenlenen protestoların sembollerinden biri haline geldi.

Eyleme katılanlar hükümete yasa tasarısını geri çekme çağrısında bulundu. Organizasyonun öncülerinden Mikuláš Minář, gösteriye katılımın hükümete toplumdaki itirazın boyutunu göstereceğini söyledi. Minář, "Bugün burada olağanüstü şeye tanıklık ediyoruz. daha başlangıç".

KAMU YAYINCILARININ BÜTÇESİ YÜZDE 15 AZALACAK

Başbakan Andrej Babiš liderliğindeki koalisyon hükümetinin hazırladığı yasa tasarısı, kamu televizyonu radyosunun finansmanında köklü değişiklikler öngörüyor.

Mevcut sistemde iki kuruluşun gelirleri, yurttaşların ödediği toplamı aylık 205 Çek korunası (yaklaşık 7 sterlin) olan zorunlu yayın katkı paylarından sağlanıyor. Hükümetin önerisi, katkı paylarının kaldırılarak kamu yayıncılarına doğrudan devlet bütçesinden aktarılmasını öngörüyor.

Düzenlemenin kabul edilmesi halinde iki kuruluşun bütçelerinin yaklaşık yüzde 15 azalması bekleniyor. Hükümet, kamu yayıncılarının finansmanının 2024 seviyesine döndürüleceğini kamu kurumları gibi tasarrufa gitmeleri gerektiğini savunuyor.

Ancak yayın kuruluşları, katkı paylarının 2008'den 2025'e kadar artırılmadığını dönemde enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybettiğini belirtiyor.

Düzenlemeye karşı çıkan gazeteciler basın örgütleri ise kamu yayıncılarının doğrudan devlet bütçesine bağımlı hale gelmesinin, hükümetin haber merkezleri üzerindeki etkisini artırabileceği görüşünde.

GAZETECİLER 21 KENTTE GREVE GİTMİŞTİ

Yasa tasarısının ilk görüşmesi ekim ayının sonunda parlamentoda gece saatlerinde tamamlandı. Görüşmenin ardından ülke genelinde protestolar başladı. Çek Televizyonu Çek Radyosu çalışanları 3 Kasım' greve giderken, 21 kentte gösteriler düzenlendi.

Grev sırasında siyah kıyafetler giyen gazeteciler, yayınlarda hazırladıkları açıklamaları okudu. Çek Televizyonu'nun bazı programları arşiv görüntüleriyle değiştirildi. Kanalın sabah haberleri yerine, komünist dönem Cumhurbaşkanı Gustáv Husák'ın Prag metrosunu ziyaret ettiği eski görüntüler yayımlandı.

Kamu televizyonunda sunuculuk yapan Daniel Stach, The Guardian'a yaptığı açıklamada iki kuruluşun ülkede en fazla güven duyulan medya kurumları olduğunu söyledi.

Stach, "Onlar birer sembol. Tarihimizin kültürümüzün parçası. İnsanların onları savunmak için ayağa kalkmasının nedeni ".

BASIN ÖRGÜTLERİNDEN SLOVAKYA MACARİSTAN UYARISI

Avrupa Yayın Birliği (EBU), Avrupa Gazeteciler Federasyonu (EFJ), Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) Uluslararası Basın Enstitüsü (IPI) hükümetin planına karşı çıkan kuruluşlar arasında yer alıyor.

Basın meslek ifade özgürlüğü örgütleri, düzenlemenin Slovakya Macaristan' kamu yayıncılarının bağımsızlığını zayıflatan müdahalelere benzer sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.

RSF Genel Direktörü Thibaut Bruttin, kamu yayıncılarının finansmanına yönelik müdahalelerin daha geniş siyasi baskı ortamından ayrı değerlendirilemeyeceğini belirtti. Bruttin, finansmandaki kesintilerin kamu yayıncılığının kalitesini, kapasitesini toplum nezdindeki güvenilirliğini zayıflatabileceğini söyledi.

Protestocular özellikle komşu Slovakya'daki gelişmelere dikkat çekiyor. Ülkede Başbakan Robert Fico hükümeti döneminde kamu yayıncılığı üzerindeki devlet denetimi artırılmıştı.

BABİŠ: EDİTORYAL ÇALIŞMALARA MÜDAHALE ETMEYECEĞİZ

Başbakan Andrej Babiš ise protestocuların muhalefetin basın özgürlüğünün tehdit altında olduğu yönündeki iddialarını reddetti.

Babiš, geçen hafta kaleme aldığı yazıda, kamu yayıncılarının devletleştirileceği yönündeki eleştirilerin gerçeği yansıtmadığını savundu.

"Kamusal medyanın 'devletleştirilmesinden' söz eden herkes bilerek yalan söylüyor" diyen Babiš, eleştirileri "histerik tepkiler" olarak nitelendirdi. "Hiçbir koşulda editoryal çalışmalara müdahale etmeyeceğiz".

Babiš, kamu yayıncılarının finansmanının yasayla güvence altına alınmasının kaynakların enflasyona göre otomatik olarak güncellenmesinin siyasi müdahale riskini azaltacağını öne sürdü.

Avrupa Birliği'nin 27 üyesinden 17'sinde kamu yayıncılığının doğrudan devlet tarafından finanse edildiğini belirten Babiš, farklı finansman modellerinin değerlendirilebileceğini söyledi.

Babiš'in ANO hareketi, sağcı Motorists for Themselves göçmen karşıtı, Rusya yanlısı Özgürlük Doğrudan Demokrasi Partisi'nden oluşan koalisyon hükümeti, protestolara rağmen düzenlemeyi sürdürmekte kararlı olduğunu belirtiyor.

Yasa tasarısının parlamentodaki görüşmeleri henüz tamamlanmadı.