Artı Gerçek- Halkların Eşitlik Demokrasi Partisi (DEM Parti) Şırnak Milletvekili Newroz Uysal Aslan, Bolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Cezaevi’ne yaptıkları ziyaretin ardından mahpusların yaşam, sağlık, haberleşme, ifade özgürlüğü sosyal faaliyetlere katılım haklarına yönelik ihlaller koşullu salıverilmelerinin ertelenmesine ilişkin uygulamaları Meclis İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu’na (İHİK) taşıdı.

TEMEL HAKLARDA AĞIR KISITLAMALAR

Komisyon Başkanlığı’na sunulan dilekçede, 16 Ekim 2026 tarihinde Iğdır Milletvekili Yılmaz Hun avukatların katılımıyla gerçekleştirilen ziyarette mahpusların temel haklarına yönelik ağır kısıtlamalar cezaevi yönetiminin uygulamalarına ilişkin çok sayıda sorunla karşılaşıldığı belirtildi. Ziyaret kapsamında hasta engelli tutsakların tedaviye erişimi, İdare Gözlem Kurulu kararlarıyla tahliyelerin ertelenmesi, Kürtçe haberleşmenin engellenmesi, yayınlara erişim, ortak faaliyetlerin kısıtlanması tutsakların kişisel eşyalarına el konulması başta olmak üzere çeşitli hak ihlallerinin gündeme geldiği kaydedildi.

Dilekçede, Barış Demokratik Toplum Süreci'nin devam ettiği süreçte yaşanan hak ihlallerinin ayrıca incelenmesi gereken konu olduğu belirtildi.

İNFAZ ERTELEMELERİ

Başvuruda, 2026 yılında yaklaşık 17–18 tutsağın koşullu salıverilmesinin ertelendiği, 11 Kasım 2026' verilen kararlara ilişkin kamuoyuna yansıyan bilgilere göre Tuncay Doğan, Ali Murat Çelik, Ahmet Abdi İbrahim, Mahir Ezer, Kenan Karaaslan Nurettin Ataman’ın koşullu salıverilmelerinin “pişmanlık duymadıkları”, disiplin cezaları mektuplaşmaları gibi gerekçelerle altı ay daha ertelendiği aktarıldı. 34 yıldır cezaevinde tutulan Nurettin Ataman’ın tahliyesinin 10’uncu, 32 yıldır cezaevinde tutulan Ali Murat Çelik’in tahliyesinin 9’uncu, Ahmet Abdi İbrahim’in tahliyesinin ise 7’nci kez ertelendiği belirtildi.

'ÖCALAN'A SAYIN DİYEN 30 YILLIK MAHPUSUN İNFAZI 3 AY ERTELENDİ'

Görüşülen mahpuslardan Aziz Temel’in yaklaşık 30 yıllık mahpus olmasına rağmen koşullu salıverilmesinin 3 ay 10 gün ertelenerek 3 Şubat 2027 tarihine bırakıldığı, kurul kararında mektubunda Sayın Abdullah Öcalan’a “Sayın” hitabını kullanması örgütsel propaganda yaptığı yönündeki değerlendirmelerin gerekçeler arasında bulunduğu öğrenildiği kaydedildi.

Levent Cin’in ise 30 yıllık mahpus olmasına rağmen koşullu salıverilmesinin altı ay ertelendiği, tutsakların İdare Gözlem Kurulu önüne çıkarılmadan, kendileri dinlenmeden haklarında erteleme kararları verildiği kararların yazılı olarak bildirildiği yönünde bilgiler edinildiği ifade edildi. Geçmişte verilen hücreye koyma disiplin cezalarının koşullu salıverilmeler üzerindeki etkilerinin sürdüğü, bazı tutsakların nedenle tahliye edilemediği kanun yararına bozma başvurularının sonuçlandırılmadığı belirtildi.

HASTA ENGELLİ MAHPUSLARIN TALEPLERİ KABUL EDİLMİYOR

Hasta engelli mahpuslara ilişkin bölümde ise, ziyarette görüşülen hasta mahpus Zerdeşt Oduncu’nun sağlık sorunlarıyla ağrı kesiciler hapishane reviri aracılığıyla baş etmeye çalıştığı öğrenildiği kaydedildi. Mehmet Akpolat’ın ayaklarındaki rahatsızlık nedeniyle yürümekte güçlük çekmesine rağmen alt kata yatak yerleştirilmesi yönündeki talebinin aylarca karşılanmadığı, Eylül 2026 başında merdivenlerden düşerek yaralanmasının ardından 4 Eylül 2026 tarihinde tek kişilik odaya alındığı, sağlık durumuna uygun basit düzenlemenin yapılmamasının tutsağın yaralanmasıyla sonuçlandığı ortak yaşam imkanlarından uzaklaşmasına neden olduğu belirtildi.

ENGELLİ MAHPUSUN CEKETLERİNE ELDİVENLERİNE EL KONULDU

Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü engelli mahpus Civan Boltan’ın Primer Raynaud sendromu başta olmak üzere birden fazla hastalıkla yaşadığı, soğuğa maruz kaldığında el ayak parmaklarında, burun kulaklarında beyazlaşma dolaşım sorunları yaşamasına rağmen kapüşonlu kıyafetlerine, ceketlerine eldivenlerine el konulduğu öğrenildiği kaydedildi. AİHM’in hakkında ihlal kararı verdiği Civan Boltan’ın cezasının yeniden değerlendirilmesine imkân sağlayacak mekanizmaya erişimi kararın gerektirdiği bireysel genel tedbirlerin yerine getirilmesinin ayrıca incelenmesi gerektiği vurgulandı.

'KÜRTÇE MEKTUPLAR BİR YILA KADAR BEKLETİLİYOR'

Kürtçe yazılan mektupların kimi zaman yıla kadar bekletildiği, “tercüman yokluğu” “personel yetersizliği” gibi gerekçelerle gönderilmediği veya teslim edilmediği, bazı durumlarda tutsakların tercüme ücreti talep edildiği öğrenildiği kaydedildi.

'MAHPUSLAR ORTAK FAALİYETLERE ÇIKARTILMIYOR'

Aynı cezaevinin farklı bloklarında tutulan mahpusların ortak sohbet spor faaliyetlerine çıkarılmadıkları, İlke TV yayınının erişime açılmadığı, mevcut televizyon kanallarının azaltıldığı farklı kanal numaralarından aynı yayınların verildiği, Mehmet Akpolat’a gönderilen Demokratik Komünal Toplum Manifestosu adlı kitabın teslim edilmediği el koyma işlemine karşı itirazda bulunulduğu kaydedildi.

'MAHPUSLARIN KIŞLIK KIYAFETLERİNE EL KONULDU'

Cezaevi yönetiminin değişmesinin ardından kısıtlamaların ağırlaştığı, aramaların sıklaştırıldığı, mahpusların odalarının dağıtıldığı, kantinden satın aldıkları kişisel eşyalara dahi el konulduğu kışlık giysilerin toplatıldığı yönünde bilgiler edinildiği belirtildi. Kışlık giysilerin toplatılması sırasında bazı infaz koruma görevlilerinin “Kışın ortasında bunları böyle bıraktık, hepsi hasta olacak” diye konuştukları, mahpusların yaşanan sorunları gündeme getirdiği, cezaevine yeni atanan ikinci müdürün ise “Ben süreç tanımam” ifadesini kullandığı yönünde bilgiler edinildiği kaydedildi. Mahpusları tepkiye yöneltebilecek uygulamaların yeni disiplin cezalarına, koşullu salıverilmelerin ertelenmesine cezaevi içerisinde gerilimin artmasına yol açabilecek sonuçları bulunduğu, yönetim değişikliği sonrasında yoğunlaşan uygulamaların Barış Demokratik Toplum Süreci’ne yönelik provokasyonlara zemin hazırlama ihtimalinin araştırılması gerektiği ifade edildi.

MAHPUSLARDAN CEZAEVİ İÇİ MEKTUPLAR İÇİN EK ÜCRET ALINIYOR

Aynı cezaevi içerisinde mahpuslar arasında gerçekleştirilen yazışmalardan PTT aracılığıyla gönderim yapılıyormuş gibi ek ücret alınmaya başlandığı, ihtiyaç sahibi mahpuslara ücretsiz temizlik malzemesi sağlanmadığı yönünde bilgiler edinildiği belirtildi.

TALEPLER SIRALANDI

Başvuruda, 3686 sayılı Kanun kapsamında taleplere yer verildi:

"* Bolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Hapishanesi’nde yerinde inceleme yapılması, mahpusların sağlık, haberleşme, ifade özgürlüğü, ortak faaliyetlere katılım koşullu salıverilme haklarına ilişkin uygulamaların araştırılması,

* Son üç yılda İdare Gözlem Kurulu tarafından verilen koşullu salıverilme erteleme kararlarının, karar gerekçelerinin yapılan itirazların sonuçlarının incelenmesi; özellikle mahpusların kurul önünde dinlenmeden karar verilmesi, siyasi düşüncelerinin yazışmalarının iyi hâl değerlendirmelerinde esas alınması uygulamalarının araştırılması,

* Aziz Temel Levent Cin hakkında verilen erteleme kararları 11 Kasım 2026 tarihinde Tuncay Doğan, Mahir Ezer, Kenan Karaaslan, Ali Murat Çelik, Ahmet Abdi İbrahim Nurettin Ataman hakkında verilen kararlara ilişkin bilgi belgelerin temin edilerek incelenmesi,

* Civan Boltan’ın sağlık durumuna uygun ısınma, giyim tıbbi malzemelere erişiminin sağlanması için gerekli tedbirlerin alınmasının ilgili kurumlardan istenmesi; ayrıca AİHM’in 12 Şubat 2019 tarihli Boltan/Türkiye kararının uygulanmasına ilişkin sürecin araştırılması,

* Mehmet Akpolat’ın sağlık durumuna uygun barınma talebinin aylarca karşılanmaması, merdivenlerden düşerek yaralanması tek kişilik odaya alınmasına ilişkin işlem sorumlulukların araştırılması,

* Kürtçe mektupların bekletilmesi, tercüme ücreti alınması, kitaplara el konulması, televizyon yayınlarının sınırlandırılması mahpusların ortak faaliyetlerden yararlandırılmaması uygulamalarına ilişkin idari kararların hukuki dayanaklarının incelenmesi,

* Hapishane yönetimindeki değişikliklerin, yeni yöneticilerin göreve başlama tarihlerinin sonrasında mahpusların haklarına ilişkin uygulamalarda yapılan değişikliklerin araştırılması; mahpusları tepkiye yöneltebilecek, gerilim yaratabilecek yeni disiplin cezalarına yol açabilecek uygulamalar hakkında inceleme yapılması,

* Mahpusların emanet para hesaplarındaki faiz gelirlerinin, hapishane içi yazışmalardan alınan ücretlerin temizlik malzemelerinin karşılanmasına ilişkin uygulamaların ilgili mevzuat mali kayıtlar üzerinden incelenmesi,

* Milletvekillerinin hapishane idaresiyle görüşme taleplerinin karşılanmamasına ilişkin uygulamaların araştırılması parlamenter denetim faaliyetlerinin herhangi keyfi engelle karşılaşmadan yürütülmesi için gerekli tedbirlerin değerlendirilmesi,

* İnceleme kapsamında mahpusların idarenin gözetim baskısından uzak, gizlilikleri güvenlikleri korunarak dinlenmesi; başvuruya konu bilgilerin aktarılması veya Komisyona açıklamada bulunulması nedeniyle haklarında herhangi olumsuz işlem tesis edilmemesi için gerekli güvencelerin sağlanması,

* İnceleme sonucunda tespit edilecek hak ihlallerinin giderilmesi amacıyla ilgili kurumlara gerekli bildirimlerin tavsiyelerin yapılması, inceleme sonuçlarının tarafımıza yazılı olarak bildirilmesi."