Avrupa savunma sanayisinin önde gelen şirketleri, balistik füzeleri uzayda etkisiz hâle getirecek yeni önleme sistemi geliştirmek için ortaklık kurdu. Bliksem EXO adı verilen proje, kıtanın atmosfer dışında görev yapabilen ilk yerli füze savunma sistemi olmayı hedefliyor. Konsorsiyum, teknolojinin ilk uzay testini 2027 yılında gerçekleştirerek geliştirme sürecinde kritik aşamayı geride bırakmayı planlıyor.
Avrupa Savunma Şirketleri Ortak Konsorsiyum KurduHollanda merkezli Destinus’un koordinasyonunda yürütülen projeye MBDA, Airbus, Safran Thales katıldı. Paris’te imzalanan niyet mektubuyla resmiyet kazanan iş birliğinin önümüzdeki üç ay içinde bağlayıcı sözleşmeyle tamamlanması, mühendislik faaliyetlerinin ise ağustos ayında başlaması öngörülüyor.
Bliksem EXO, Avrupa’nın son yıllarda hız kazanan balistik füze tehdidine karşı kendi teknolojisini geliştirme arayışının parçası olarak görülüyor. Kıta ülkeleri bugün uzun menzilli balistik füze savunmasında büyük ölçüde ABD’nin Aegis Ashore üslerinde görev yapan SM-3 önleyicilerine veya Almanya’nın envanterine giren İsrail üretimi Arrow-3 sistemine güveniyor. Yeni platform ise dışa bağımlılığı azaltmayı Avrupa’nın savunma kapasitesini güçlendirmeyi amaçlıyor.
Şirketler, sistemin mevcut hava savunma çözümlerinin yerine geçmeyeceğini, NATO’nun Entegre Hava Füze Savunma Ağı uyum içinde çalışacak ek savunma katmanı oluşturacağını belirtiyor. Ayrıca European Sky Shield Initiative (ESSI) kapsamındaki üst katman savunma açığının kapatılması projenin temel hedefleri arasında yer alıyor.
Bliksem EXO’nun en dikkat çekici özelliği, klasik önleyici füzelerde olduğu gibi patlayıcı savaş başlığı taşımayacak olması. Bunun yerine hedef, “hit-to-kill” adı verilen kinetik çarpışma yöntemiyle doğrudan vurularak imha edilmeye çalışılacak. yaklaşım, hedefe ulaşan önleyicinin sahip olduğu yüksek kinetik enerjiden yararlanıyor.
Konsorsiyumun tığı bilgilere göre sistem; 1.000 ila 3.000 kilometre menzilli orta menzilli balistik füzeler (MRBM) 3.000 ila 5.500 kilometre menzilli orta-uzun menzilli balistik füzelere (IRBM) karşı geliştiriliyor. Projede özellikle Rusya’nın Oreshnik sınıfı balistik füzeleri tehdit senaryoları arasında değerlendiriliyor.
Oreshnik’in dikkat çeken özelliklerinden biri, atmosfere yeniden giriş sırasında ana gövdeden ayrılan bağımsız çoklu savaş başlıkları (MIRV) taşıyabilmesi. Yaklaşık Mach 10 seviyesine ulaşabilen başlıklar farklı hedeflere yönlendirilebildiği için mevcut füze savunma sistemleri açısından oldukça karmaşık tehdit oluşturuyor.
Atmosfer dışında gerçekleştirilen önleme görevlerinde en büyük sorun yüksek hız değil, gerçek savaş başlığının ayırt edilmesi olarak kabul ediliyor. Uzay ortamında hava direnci bulunmadığından, savaş başlığı birlikte bırakılan sahte hedefler enkaz parçaları benzer yörüngelerde hareket etmeye devam ediyor. durum radarlar sensörlerin gerçek tehdidi belirlemesini önemli ölçüde zorlaştırıyor.
Doğru hedef belirlense bile ikinci aşama ayrı mühendislik problemi oluşturuyor. Patlayıcı başlık kullanmayan hit-to-kill sistemlerinde önleyicinin, saniyede kilometrelerce hızla ilerleyen küçük hedefe doğrudan çarpması gerekiyor. Uzay boşluğunda yönlendirme yalnızca hassas iticilerle gerçekleştirildiği için milimetre seviyesindeki hesap hataları bile görevin başarısızlıkla sonuçlanmasına neden olabiliyor. Savunma uzmanlarının süreci sıkça “mermiyi başka mermiyle vurmak” benzetmesiyle açıklamasının nedeni teknik zorluklar.
Bliksem EXO’nun ilk uzay denemesinin 2027 yılında yapılması planlanıyor. Konsorsiyum, aşamanın tam kapsamlı önleme görevi olmayacağını, önleyici aracın uzay ortamındaki performansını doğrulamaya yönelik teknoloji gösterimi niteliği taşıyacağını belirtiyor.
